Методическая копилка

Ответить
Алина Павлова
Сообщения: 1
Зарегистрирован: 26 окт 2018, 18:14

Re: Методическая копилка

Сообщение Алина Павлова »

 «НАВЕКИ ВМЕСТЕ»
внеклассное мероприятие, посвященное 4**-летию единства Башкортостана с Россией.
Цель мероприятия: познакомить учащихся с историческими событиями Башкортостана; развивать интерес учащихся к прошлому своей Родины; воспитание патриотизма, любви к родной земле.
Оборудование: слайды с фотографиями Салавата Юлаева, Емельяна Пугачева; с памятниками, с изображениями природы Башкортостана; аудиозапись мелодии курая.
Использованный материал: учебник «История Башкортостана» 8 кл., стихи
Р.Гарипова, Д.Юлтыя, Г.Молодцова, М.Гали, Д.Даминева, Ю.Шурупова; песни А.Даутова., В.Тарасова, Н.Насалевича(русский перевод Л.Смирнова и Н.Ландмана)

(На плакате изображение памятника С.Юлаеву и Монумента Дружбы)
Учитель. На двух высоких холмах в Уфе над рекой Белой величаво возвышаются два монумента. Один поет свою мраморную песню о том, как наши мужественные и прозорливые предки четыре с половиной столетия назад связали судьбу своей земли с Россией, о том, как на общей ниве всходили надежды и радости наших двух народов, на одной боевой дороге проливалась их кровь и вздымалась слава. А в другом изображен соратник Емельяна Пугачева, осадивший своего чугунного коня над обрывом Салават Юлаев, чье имя давно стало символом нашего народа. Он, спустя двести лет после тех, кто проторил первую тропу на Москву, вновь подтвердил верность избранного народом пути- совместно с русским народом борьбы за свою волю и благо. Все это- наше духовное достояние.
Добровольное вхождение Башкортостана в состав Российского государства в 1557 году имело глубоко прогрессивное значение. С этого времени начинается новая историческая эпоха в истории башкирского народа.
Чтец.
Не жить Башкортостану без России!
Народы наши мудростью велики,
Пусть мы разноязычны, многолики,
Но пустословы нас не разделили.
Кого б они сегодня ни спросили:
«Что в дружбе той? Лишь облики и блики?»
Один ответ: «Мы дружбою велики,
И нам не жить без матушки - России».
Я все отдам, лишь только б дети наши
Не знали ссор и распрей межусобных.
Они другими силами способны
Устроить жизнь счастливее и краше.
Башкортостан! Взметнули кони гривой.
Не быть России без него счастливой.
Юрий Шурупов
Ученик.
«Башкортостан порою казался мне маленьким зеленым листком на вечно зеленой березе России. Порою он мне кажется огромным узорчатым покрывалом, накинутым на спину неистово скачущего коня. Тем конем является Урал, который вечно мчится с Юга на Север, неся с собою Европу и Азию,- говорил Мустай Карим.
Звучит песня В.Тарасова «С праздником, Башкирия моя»
Чтец.
Башкирия, моя земля и небо,
Моя любовь,
Мой соловьиный край!..
Мне жаль того,
Кто здесь ни разу не был, мне жаль того,
Кому не спел курай…
…Башкирия,
Мое второе сердце,
Второе солнце у меня в окне!
А в пору рос-
Серебряные бусы
Девчонкам сами падают с берез.
Шумят хлеба,
Струится нефть густая,
Растут и хорошеют города.
Звучит над Белой дивный стих Мустая
Отрадости свободного труда!
Г.Молодцов
(Звучит песня Э.Даутова и А Даутова на башкирском языке «Мой Башкортостан»)
Ученик.
Присоединение Башкортостана к Русскому государству отвечало также интересам русского и других народов. Спасаясь от феодально- крепостнического гнета, русских и нерусских крестьян центральных районов России бежали в Башкортостан, где получили возможность жить и заниматься хозяйством, нашли здесь вторую родину. Сильно расширилась территория страны, увеличилось ее население .
Чтец.(стихотворение читается и сопровождается слайд-шоу с изображениями природы края)
На синюю траву пустив коня,
Я собираю ягоды в логу,
И бабочек не счесть вокруг меня,
И сосчитать цветов я не могу.
Я каждой ветке задаю вопрос,
Я каждый голос знаю назубок,
И с каждой птицей говорю всерьез,
И привечаю каждый стебелек.
И без конца я слушать их готов,
В рассветной дымке приходя сюда,
Как старую мелодию без слов,
Что полюбилась раз и навсегда.
Рами Гарипов
(звучит песня «Наш край» Кабалевского Д.Б.)
Чтец.
На государственном флаге Башкортостана изображен цветок курая, символизирующий объединение семи родов башкир. Вот, что говорится в народной песне «Семирод»,которую перевел на русский язык Д.А.Даминев.
Уральских гор отроги высоки,
Ты матерью всех земель стал, Урал.
В долину журчащих родников
Ты воедино семь родов собрал.
Чтец.
(Звучит мелодия курая)
Курай мой, курай,
Тростниковая флейта,
Песнь твоя сердцем народа согрета.
А сердце земли-
Нашей матери милой-
Тебя наделило волшебною силой!
Мусса Гали
Башкирский танец дружбы.

Ученик.(на экране появляются изображение Емельяна Пугачева и Салавата Юлаева)
Сизый беркут с острыми крылами
Свил гнездо средь горной тишины.
Пугачев с собратом Салаватом-
У России славные сыны.
Осокорь мне виден издалёка.
Агидель течет под ним ,журча.
Славным мужем кличут Салавата,
Он опора войску Пугача.
Голубой чекмень на Салавате.
Вышит тот чекмень Гульбазирой.
Пугачев с собратом Салаватом
Сколько войск подняли за собой.
(Перевод Д.Даминева)
Учитель.
Да, Россия и Башкортостан шли рука об руку более четырех веков. Вместе пережили тяготы войн, голод, разруху, эпидемии. Современные экономические, демографические и социальные исследования показывают, что Башкортостан является одним из лидеров Российской Федерации по этим показателям, а также по количеству смешанных браков. Мы, молодые люди ХХ1 века, должны уважать и читать заветы своих предков, продолжать и преумножать общее дело, начатое в 16 веке.
Исполняется песня «Люблю тебя, мой край родной» Н.Насалевича(русский текст Л.Смирнова и Н.Ландмана)
Татьяна Федорова
Сообщения: 9
Зарегистрирован: 25 окт 2018, 12:20

Re: Методическая копилка

Сообщение Татьяна Федорова »

Информация
МОБУ ООШ с. Средние Карамалы Ермекеевского района о мероприятиях, проведенных к Международному Дню родного языка.
«Язык – душа нации. Язык – это есть живая плоть идеи, чувства, мысли», - говорил Лев Толстой. А значит, чтобы нация жила, необходимо постоянно работать над развитием ее души – языком.
Ежегодно 21 февраля в мире и в нашей школе отмечается Международный день родного языка. Целью данного праздника является формирование у обучающихся доброжелательного, уважительного отношения к родному языку, приобщение к культурным ценностям своего народа.
21 февраля в нашей школе была проведена игра - КВН среди 5 – 6 классов. При организации такой работы с учащимися, были поставлены такие цели:
1. Вызвать у детей интерес к чувашскому языку и культуре чувашского народа.
2. Передать подрастающему поколению нравственные ценности и духовные традиции чувашского народа.
3. Приобщать учеников к фольклору.

В начале мероприятия была проведена вступительная беседа на тему: «По страницам биографии чувашского просветителя И.Я.Яковлева», организована викторина, далее учащиеся 5 – 6 классов, разделившись на две команды, приняли участие в разных конкурсах:
1 - тур « Вперед и ещё раз вперёд».
2 – тур « Ты – мне, я – тебе».
3 – тур «Вежливые слова».
4 – тур «Будь внимателен».
5 – тур «Мы рисуем».
6 – тур «Найти пары».
7 – тур «Отгадывание загадок».
8 – тур «Рассказываем стихи», где обучающиеся нашей школы рассказывали стихи собственного сочинения на тему «Чувашский язык – наш родной язык». Особенно отличились в этом конкурсе: Воронцов Дмитрий – 4класс, Фёдорова Карина – 6 класс, Данилов Артём – 8 класс.
Обе команды работали очень активно, с желанием. Не скучали и болельщики. Для них были подготовлены интересные вопросы. Члены жюри подвели итоги. 2018г.
Татьяна Федорова
Сообщения: 9
Зарегистрирован: 25 окт 2018, 12:20

Re: Методическая копилка

Сообщение Татьяна Федорова »

Районный литературно-творческий конкурс сочинений, посвященный Дню Республики и Году экологии в России

« Пою мою республику»

Мой родной язык в семье, обществе.
( на чувашском языке)




Выполнил ученик 4 класса
Муниципальное общеобразовательное
бюджетное учреждение основная
общеобразовательная школа
села Средние Карамалы
Федорова Артема Ивановича
Руководитель: учитель чувашского
языка и литературы Фёдорова
Татьяна Алексеевна




2017

Тёван ч.лхе

Тёван ч.лхе – чёваш ч.лхи:
Тёван анне ч.лхи вёл?
Тёван анне с.ч.пе
Пир.н чуна к.н. вёл?
Татьяна Федорова
Сообщения: 9
Зарегистрирован: 25 окт 2018, 12:20

Re: Методическая копилка

Сообщение Татьяна Федорова »

Урок теми: А.Кăлкан «Хăравçă мулкач».
Урок тĕсĕ: хайлава туйма-ăнланма вĕрентмелли урок.
Тĕллевĕсем:
1) хăюллă, тÿрĕ кăмăллă пулма, тĕрĕслĕхшĕн тăма вĕрентесси;
2) юптару темипе тĕп шухăшне ĕçсен йĕркинче палăртма хăнăхтарасси, çырса кăтартнă ĕçсене хак пама, пĕтемлетÿ тума вĕрентесси;
3) ачасене çынсен хутшăнăвне ăнланма; сăнарлă шухăшлава аталантарма; вуланă хайлав шухăшне витĕмлĕ, ĕнентерÿллĕ пĕтĕмлетÿсем тума, çирĕплетме пулăшасси.
Урок мелĕсемпе меслечĕсем: учитель сăмахĕ, илемлĕ вулав, пĕрин хыççăн тепри вулани; ыйту-хурав, тишкерÿ, словарь ĕçĕ, ушкăнпа план туни.
Пуплеве аталантарасси: диалогсене илемлĕ, кирлĕ интонаципе, чарăнупа, тĕрлĕ сасăпа янăравлă та уççăн калама хăнăхтарасси; шухăша йĕркелесе калама вĕрентесси, план тăрăх ĕçсен йĕркине палăртасси.
Словарь ĕçĕ:
свидетель,
сив тытнă евĕр
, вĕшле йытă.
Литература теорийĕ: юптару, кулăш (юмор), ытарлăх (аллегории)
Урок эпиграфĕ: «Усал утпа, ырри çуран çÿрет» (Ваттисен сăмахĕ).
Урок юхăмĕ
1 слайд
I. Вĕрентекен:
-Сывлăх сунатăп. Паян пирĕн юпа уйăхĕн вун тăваттăмĕшĕ. (Ачасем çырса хураççĕ)
Ачасем, сире тупмалли юмахсем парам-ха:

1. Хĕлле шурă, çулла сăрă тĕслĕ. Мĕн вăл?
2.Хăлхисем вăрăм, хÿри кĕске? Мĕн вăл?
Мĕншĕн ку тупмалли юмахсене калатăп – ха эпĕ сире? Паянхи урок теми мĕнле пулать-ши?
Ăçта вĕренсе çитнĕ эпир. Урокăн тĕллевĕ мĕнле –ши? Мĕн çĕнни пелмелле паян пирĕн? (Ачасем хуравлаççĕ)
2 слайд



3 слайд
Ачасем, Кăлкан литературăри ят (псевдоним). Кăлкан- курăк ячĕ. Вырăсла ячĕ-ковыль. Шурă çÿçлĕ çынсене кăлкан пек шурă çÿçлĕ теççĕ ваттисем. Александр Кăлкан та кăлкан пек шурă пулнипе хăй валли çавăн пек ят илнĕ пулĕ. Унăн чăн хушамачĕ – Антонов.
4 слайд
Çак планпа Кăлкан пурнăçĕн паллăрах тапхăрĕсемпе паллашăпăр:
Ачасем план тăрăх Кăлканăн пурнăçĕпе паллаштараççĕ:
1. Юптаруçăн йывăр ачалăхĕ
2. Вĕреннĕ çулсем
3. Хаçат-журнал кăларас ĕçре ĕçлени
4. Лтиература ĕçĕнче
5. Сатира жанрĕнче

1 мĕш ача: Кăлканăн ашшĕ 1916 –мĕш çулта патша вăрçине каять. Уйрăлас умĕн хăйĕн ачисене ыталаса юрă юрлать: Чăпар куккук авăтать
Хамăр хыçри хăвалăхра.
Турă илтме ан хуштăрах
Аçăр вилнĕ хыпара.
- Ах, ашшĕ,вилĕм çинчен асăнса чуна хурлантаратăн?- тет амăшĕ куççульне шăла-шăла.
- Вилместпĕр, амăшĕ вилместпĕр, -тавăрать ашшĕ, кăмăлне хытарса..
Амăшĕ унăн юрлама, халап-юмах калама ăста пулнă.Вĕсен çемьинче 5 ача, чи кĕçĕнни Александр пулнă. Ашшĕ-амăшĕ пултаруллă пулнине кура пурте сĕрме купăс калама пĕлнĕ, юрра-ташша кĕçĕннисем аслисенчен вĕреннĕ. Малтанах вĕсен ялĕнче шкул пулман, çавăнпа та унăн пиччĕшĕсем тăватă çухрăмри яла-Киштеке çÿренĕ. Кăлкан 3-4 классне ялтах, хăйсен килĕнчех вĕренсе пĕтернĕ. Ашшĕ вилсен, унăн шăллĕ ачи-пăчисемпе уйрăлса тухнă. Вĕсен малти пÿрчĕ пушанса юлнă, вара унта шкул вырнаçнă. Вĕсене вĕрентекен учителĕ, Александр Максимович Волгин, Кăлкансен килĕнчех, класпа юнашар пĕчĕк пулĕмре пурăннă. Ашшĕ çукки çавах çемьешĕн йывăр пулнă.


2-мĕш ача: Тĕрлĕ çĕрте вĕреннĕ вăл. Хусанти чăваш педтехникумĕнче вĕреннĕ вăхăтра литература кружокĕ çумĕнче кашни уйăхрах алăпа çырнă, ÿкерчĕксемпе илемлетнĕ «Шурăмпуç»журнал тухса тăнă. Унта Кăлканăн «Суркунне», «Мăй çыххи», «Улахра» сввисем, «Наçтук» тата «Таркăн» калавсем тухнă.


3-мĕш ача: Самарти «Колхозник» хаçатра ĕçлет, Мускава кайма тÿр килет. Кунта вăл Митта Петĕрĕпе тата Ухсай Яккăвĕпе паллашать. Ухсай «Нарспи» поэма авторĕпе пĕр ялта çуралнине пĕлсен Кăлкан унти çĕр-шыв çинчен ыйтса тĕпчеме пуçлать.


4-мĕш ача: Литературăна юратни хăйĕннех тăвать. Вăл Хусанти пединститутăн литература факультетне вĕренме кĕрет. Профессорсен лекцийĕсене итлесе, вырăс классикĕсен тĕнче литературин чаплă произведенийĕсене вуласа пĕлĕвне ÿстерет, çырас ĕç çине тимлĕрех, тарăнрах куçпа пăхма пуçлать. Вăл сăвăсем те, калавсем те, драмăсем те çырать.


5-мĕш ача: Сатирăн тĕрлĕ жанрĕнче вăй хурать. Юптарусемсĕр пуçне Кăлкан памфлетсем, фельетонсем те çырать.


Вĕрентекен: Çапла эпир кĕскен Кăлканăн пултарулăх çул-йĕрне пăхса тухрăмăр. Литературăна вăл поэт та, писатель те, драматург та, сатирик та, куçаруçă та, юптаруçă та пулса кĕнĕ. Вырăс юптаруçине кама пĕлетĕр-ха эсир? Вырăс литератури урокĕсенче юптарусемпе паллашнă-и эсир?
( Иван Андреевич Крылов «Волк на псарне», «Свинья под дубом», «Мартышка и очки», «Квартет»)

5 слайд ( Пĕр ача слайд çиче çырнине вуласа парать)
II.
Халĕ «Хăравçă мулкач» юптарупа паллашар-ха. ( Вĕрентекен вуласа парать).
1. Ăнланман сăмахсемпе ĕçлени:
Свидетель – пĕр-пĕр ĕç тунине куракан
Сив тытнă евĕр (приступ малярии) - сив чир
Катаран - аякран,айккинчен
Сехĕрленсе - хăраса
Вĕшле йытă (борзая собака) - сунарçă йытти, мулкач тытакан йытă
Ан тивтĕр - ан тĕкĕнтĕр, ан çыпçăнтăр
Ответ – явап тыттармалла, айăпламалла


6 слайд (Ăнланман сăмахсене тетрадьçине çырса хураççĕ)


2. Маскăсем тăхăннă ачасем юптарăва доска умĕнче рольсемпе вулани.


3. Ытти ачасене рольсемпе вулаттарни.
Кану саманчĕ
( Ачасем икĕ ушкăна пайланаççĕ. Пĕр ушканĕнче- мулкачсем, тепринче тилĕсем пулаççĕ. Вĕрентекен мулкач çинчен каласан мулкач ушкăнĕнчи ачасем аллисене хĕреслĕ тытаççĕ, тилĕ ушкăнĕнчисем аллисене тăсаççĕ. Тилĕ çинчен каласан тилĕ ушкăнĕнчи ачасем аллисене хĕреслĕ тытаççĕ, мулкач ушкăнĕнчисем аллисене тăсаççĕ.)


Вĕрентекен:
- кĕске хÿреллĕ
- чее
-суеçĕ
-купăста юратать
-катăк çăвар
-вăрăм хÿреллĕ
-чалăш куç
-чăхсене тытать
- вăрăм хăлхаллă
-ултавçă
-хăравçă


4. Юптару тăрăх план туни:
Вĕрентекен: Халĕ ушкăнпа ĕçлĕпĕр. 3 ушкăна пайланатпăр. Юптару тăрăх план тăватпăр. (Ачасем 3 ушкăна уйрăлса план тăваççĕ)
1. Кашкăр кĕтÿрен сурăха йăтса кайни
2. Мулкач шăв-шав çĕклени
3. Тилĕ мулкача сехĕрлентерни
4. Тилĕ чеелĕхĕ
5. Мулкач хăравçăлăхĕ
6. Ăса вĕрентсе калани

5. Юптару тăрăх ыйтусемпе ĕçлени:
1. Хайлаври сăнарсем камсем?
2. Юптарура мĕн пулса иртет?
3. Мулкач мĕншĕн малтан шăв-шав çĕклет, унтан хăраса ÿкет?
4. Тилĕ чее пулнине мĕнле сăмахсем палăртаççĕ?
5. Унăн чеелĕхне мĕнле ĕçсенче куратпăр?



6.Юптарăвăн темине тата тĕп шухăшне палăртни.
Тĕп шухăшĕ – Пур кашкăр, тилĕ таврашне кăлар эс тăрă шыв çине, ан тар хăравçă мулкачла.
III.
Вĕрентекен: Мĕн-ши вăл юптару? (Ачасем çырса хураççĕ)
Юптару - сăвăласа çырнă ытарлă хайлав. Унта ăшă кулăш пуррине куратпăр. «Хăравçă мулкач» хайлав чĕр чунсем урлă пурнăçри çитменлĕхсене питлет.
Пĕтĕмлетÿ тăвасси.
IV. Киле ĕç. Юптарăва пăхмасăр калама вĕренмелле.
V. Ачасем хăйсен ĕçне хаклани, вĕрентекен оценка лартни.
Татьяна Федорова
Сообщения: 9
Зарегистрирован: 25 окт 2018, 12:20

Re: Методическая копилка

Сообщение Татьяна Федорова »

1.             Глагол
1.1. Япалан паллине пěлтерет
1.2.   Япалан шутне пěлтерет
1.3.   Япалан ěçне-хěлне пěлтерет
1.4.   Япалана пěлтерет

2.             Глагол ыйтăвěсем
2.1. Кам? Мěн?
2.2.   Мěнле?
2.3.   Миçе?
2.4.   Мěн ту?

3.             Чăваш чěлхинче сăпатсен шучě
3.1.   3
3.2.   4
3.3.   5
3.4.   6

4.      1-мěш сăпат, пěрреллě хисеп
4.1.            Эпě
4.2.            Эсě
4.3.            Вăл
4.4.            Эпир

5.      2-мěш сăпат, пěрреллě хисеп
5.1.            Эпě
5.2.            Эсě
5.3.            Вăл
5.4.            Эпир

6.      3-мěш сăпат, пěрреллě хисеп
6.1.            Эпě
6.2.            Эсě
6.3.            Вăл
6.4.            Эпир

7.      Глагол предложенире
7.1.            Пур член та пулма пултарать
7.2.            Дополнени кăна пулать
7.3.            Определени кăна пулать
7.4.            Обстоятельство кăна пулать

8.      Глаголăн сăпатсăр формисем
8.1.            Япала ячě, паллă ячě, хисеп ячě
8.2.            Инфинитив, причасти, деепричасти
8.3.            Определени, дополнени, обстоятельство
8.4.            Сăпат, кăтарту, таврăну

9.      Хальхи чăваш чěлхинче наклоненисен шучě
9.1.            1
9.2.            2
9.3.            3
9.4.            4

10.  Наклоненисен ячěсем
10.1.        Хальхи, пулас, пěрре иртнě, темиçе иртнě
10.2.        Кăтарту, ěмěт, хушу, килěшÿ
10.3.        Паллă, паллă мар, çуклăх, таврăну
10.4.        Шут, йěрке, валеçÿ, пěтěмлетÿ

11.  Вулатпăр глагол
11.1.        Пулас вăхăтра
11.2.        Темиçе иртнě вăхăтра
11.3.        Хальхи вăхăтра
11.4.        Пěрре иртнě вăхăтра

12.  Çак вăрманта-çке каç та ир
Хěрсе юрлаттăмăр эпир.(Евст.)
Паллă тунă сăмах
12.1.        Глагол
12.2.        Япала ячě
12.3.        Местоимени
12.4.        Хисеп ячě

13.  Йěр, кěр, кÿр, пар, пер, пыр,тăр, хур, яр глаголсен пěрре иртнě вăхăт форминче
13.1.        Й сасă тухса ÿкет
13.2.        Ě сасă тухса ÿкет
13.3.        Р сасă тухса ÿкет
13.4.        Нихăш сасси те тухса ÿкмест

14.  Л,Н,Р сасăпа пěтекен глагол тěпě çумне пěрре иртнě вăхăтра 1-мěшпе 2-мěш сăпатсенче аффиксăн

14.1.        -Т варианчě хушăнать
14.2.        - Р варианчě хушăнать
14.3.        - Ч варианчě хушăнать
14.4.        -К варианчě хушăнать

15.  Л,Н.Р, сасăпа пěтекен глагол тěпě çумне пěрре иртнě вăхăтăн 3-мěш сăпатěнче аффиксăн
15.1.        –Т варианчě хушăнать
15.2.        – Р варианчě хушăнать
15.3.        – Ч варианчě хушăнать
15.4.        - К варианчě хушăнать

16.  Инфинитив глагол тěпě çумне мěнле аффикссем хушăнсан пулать?
16.1.        –а(-е),-са(-се),-иччен, -сан(-сен)
16.2.        –нă(-нě), -акан(-екен),-малла(-мелле)
16.3.        – шăн(-шěн), -сăр(-сěр), -па(-пе)
16.4.        –ма(-ме),-машкăн (-мешкěн)

17.  Вула, çыр, калаç, ташла, вěр глаголсем
17.1.        Хушу наклоненийĕнче
17.2.        Ěмěт наклоненийĕнче
17.3.        Кăтарту наклоненийĕнче
17.4.        Килěшÿ наклоненийĕнче

18.  Ěçле сăмах
18.1.        Япала ячěн тěпě
18.2.        Глаголăн тěпě
18.3.        Паллă ячěн тěпě
18.4.        Местоименин тěпě

19.  Ěмěт наклоненийĕнчи глагол
19.1.        Пěр-пěр ěç тума ěмěтленнине, çав вăхăтрах ăна пурнăçлама тем чăрмантарнине пěлтерет
19.2.        Ěçе тума хушнине, ыйтнине, приказ е канаш панине, асăрхаттарнине пěлтерет
19.3.        Ěç чăн пулса иртнине, каланă вăхăтра пулса пынине, каланă хыççăн пулассине пěлтерет
19.4.        Калаканни çав ěçпе килěшнине, уншăн ěç результачě кирек епле пулсан та пур пěреххине пěлтерет

20.  Уçăлмашкăн глагол
20.1.        Инфинтив
20.2.        Деепричасти
20.3.        Причасти
20.4.        Кăтарту наклоненийĕнчи глагол

21.  Причасти ушкăнěсем
21.1.        Шут, валеçÿ, йěрке, пěтěмлетÿ
21.2.        Хальхи, иртнě, пулас, пулмалли
21.3.        Вăхăт, виçе, мěнлелěх, тěллев
21.4.        Сăпат, кăтарту, таврăну, ыйту

22.  Причасти глагол тěпě çумне мěнле аффикссем хушăннипе пулать?
22.1.        –нă(-нě), -акан(-екен), -ас(-ес), -малла(-мелле)
22.2.        –ма(-ме), -машкăн(-мешкěн)
22.3.        –а(-е), -са(-се), -сан(-сен), -иччен
22.4.        – ăн(-ěн), -сăр (-сěр), -шăн(-шěн), -па(-пе)

23.  Причасти палăрту форминче
23.1.        –рах(-рех), -тарах(-терех) аффикс йышăнать
23.2.        – сем(-сен) аффикс йышăнать
23.3.        – и,-скер аффикссене йышăнать
23.4.        –сăр(-сěр) аффикс йышăнать

24.  Эпě кăшт кăна каласшăн
Çамрăк ěмěрěм çинчен (Я.Ухсай). Паллă тунă причасти
24.1.        Тěп падежра
24.2.        Вырăн падежěнче
24.3.        Çуклăх падежра
24.4.        Пирке падежěнче

25.  Палăрту форминчи причасти хăш йěркере?
25.1.        Чиперскер
25.2.        Ачарискер
25.3.        Вěренекенскер
25.4.        Пиллěкрискер

26.  Сыпмассерен аш кěмест.(Ват. сăм.). Паллă тунă сăмах
26.1.        Инфинитив
26.2.        Деепричасти
26.3.        Причасти
26.4.        Ěмěт наклоненийĕнчи глагол
Татьяна Федорова
Сообщения: 9
Зарегистрирован: 25 окт 2018, 12:20

Re: Методическая копилка

Сообщение Татьяна Федорова »

Паллё космонавтсене п.лет.р-и?
(Тест)

1? Чёвашран тухнё космонавтсем%

а) А?Г?Николаев*
ё) М?Х?Манаров*
б) Н?М?Богданов?

2? Историре =ир.п к.рсе юлнё п.лтер\% «1962 =улхи августён 11-м.ш.нче Мускав вёхёч.пе 11 сехет те 30 минутра Совет Союз.нче +.р спутник.н орбити =ине «Восток-3» космос карап. в.=терсе янё» космос карап. в.=терсе янё»? Карапа кам тытса пынё-ши?

а) Ю?А?Гагарин*
ё) А?А?Леонов*
б) А?Г?Гагарин?

3? Чёвашран тухнё п.ррем.ш космонавт Андриян Григорьевич Николаев хё=ан тата ё=та =уралнё-ши?
а) С.нт.рварри район.: Шупашкар ял.: 1929 =улхи
авён уйёх.н 5-м.ш.*
ё) С.нт.рварри район.: Шупашкар ял.: 1939 =улхи
авён уйёх.н 5-м.ш.*
б) С.нт.рварри район.: Шупашкар ял.: 1929 =улхи
ака уйёх.н 12-м.ш.*


4?Андриян Григорьевич Николаевён п.ррем.ш в.рентекен.?

а) Клавдия Ивановна Семенова*
ё) Валентина Петровна Кушникова*
б) Анна Владимировна Петрова?

5? А?Г?Николаевён амёш.-
а) Григорий Петровичпа Вера Алексеевна*
ё) Григорий Николаевичпа Анна Алексеевна*
б) Николай Григорьевичпа Анна Петровна?

6? Андриян Николаевён шёлл.семпе йёмёкне м.нле ч.нн.-ши?

а) Иван: Петр: Зинаида*
ё) Иван: Николай: Анна*
б) Петр: Николай: Зинаида?

7? 1937 =ул Андриян Григорьевичшён м.нпе паллё-ши?

а) +уралнё =ул*
ё) 1 класа кайнё*
б) Космоса в.=н.?





8? 1959 =улта 20 летчика космоса в.=ме хат.рлемешк.н суйласа илн.? В.сен хушшинче чёвашран кама суйласа илн.-ши?

а) Н?М?Бударин*
ё)А?Г?Николаев*
б)М?Х?Манаров?



9? Ю?А?Гагарин космоса в.=н. хы==ён теп.р ми=е уйёхран А?Г?Николаев т.нче у=лёхне хёпарнё-ши?

а)16 уйёхран (=урла уйёх.н 11-м.ш.: 1962 =ул)*

ё) 20 уйёхран (=урла уйёх.н 19-м.ш.: 1963=ул)*

б)11уйёхран (=.ртме уйёх.н 14-м.ш.: 1961 =ул)?


10? Андриян Григорьевич космоса ми=е хут в.=н.-ши?

а) п.рре*
ё) икк.*
б) ви==.?



11? Пушё вёхётра м.н тума ытларах юратнё-ши?

а) пулё тытма: сунара =\реме*

ё) телевизор пёхма*

б) апат хат.рлеме?


12? Шуршёл ял. =ум.пе м.нле юхан шыв юхса иртет- ши?

а) Ёх шыв.*

ё) +авал шыв.*

б) Атёл шыв.?
Татьяна Федорова
Сообщения: 9
Зарегистрирован: 25 окт 2018, 12:20

Re: Методическая копилка

Сообщение Татьяна Федорова »

1. Валентина Элпи ảçта çуралнả?
1. Элĕк районĕнчи Татмảш ялĕнче
2. Шупашкр районĕнчи Ишек ялĕнче
3. Тảвай районĕнчи Кивĕ Пуянкасси ялĕнче
2. Мĕн вảл калав?
1. Пысảках мар прозảллả хайлав
2. Сảвảллả илемлĕ пултарулảха калаçу
3. Сцена çинче выляса кảтартмалли хайлав
3. Валентина Элпин малтанхи кĕнекин ячĕ?
1. «Куçса çÿрекен çурт»
2. «Пулас кинсем»
3. «Асанне юмахĕ»
4. Ўкерчĕкрипе танлаштарсан чирлĕ сыснан миçе çура пулнả?
1. Вуннả
2. Вун пиллĕк
3. Вун саккảр
5. Юратнả сысна çурине Толя мĕнле чĕнет?
1. Пảнчảлли
2. Чушка
3. Мушка
6. Верảна тảрảшса ĕçленĕшĕн колхоз мĕн парать?
1. Телевизор
2. Машина
3. Пĕр машина тырả
Татьяна Федорова
Сообщения: 9
Зарегистрирован: 25 окт 2018, 12:20

Методическая копилка

Сообщение Татьяна Федорова »

Сочинение на чувашском языке о семье

+емье вёл – ёнлану:

+емье вёл – кил.ш\:
+емье вёл – юрату:
+емье вёл – савёну:
+емье вёл – килен\:
+емье вёл – ёрёскал!
Атте: анне – кашни =ыншён =ав тери =ывёх: .м.р манми сёмахсем? М.нле манён-ха =ак сёмахсене!? Пире атте-анне =уратса м.н п.ч.крен юратса: ачашласа пёхса \стере==.? В.рентсе пырса анлё пурнё= =ул. =ине кёларма тёрёша==.?
Атте-анне: тёван кил: пичче-йёмёк: хурёнташ пурри кашни =ыншён пысёк телей? +емьен т.п т.ллев. ача-пёча пёхса \стересси? Пир.н =емье пурнё= й.ркине =ир.п тытса пыма тёрёшать? Ман шутпа: кашни =ыннён хёй пурённё чухне т.рл. п.лтер.шл. .= тумалла% ашш.-амёшне пулёшмалла: хисепе тив.=л.: ырё ачасем пёхса \стермелле? ,л.к чёваш =ыннин п.т.м пурнё=. кил-йышра иртн.? +авёнпа вёл яланах =емье: ашш.-амёш.: ачисем й.ркелл. пулччёр: тёнё= пурнё=па пурёнччёр тесе ырми-канми тёрёшнё?
Пир.н =емье пысёках мар% атте, анне: ик. пичче тата эп.? Атте килти ху=алёха тытса тёрать? Ёна эп. чи .=чен: чи паттёр =ын тесе шутлатёп?
Манён хитре: .=чен: ёслё анне шкулта чёваш ч.лхипе литература в.рентет? Ачасене тарён п.л\ парассиш.н ырми-канми тёрёшать? Ёна пурте юрата==.: хисепле==.? Теп.р чух унран канаш ыйтакан та пур?




Аслё пичче – Денис +.п.рте вёй хурать: к.=.н пичче – Антон Китай чикки х.рринче =ар службинче?
Аттепе анне пире ёшё туйёмлё: ырё кёмёллё =ын пулма в.рентет? Манён лайёх =ын пулас килет: =авёнпа та шкулта тёрёшса в.ренет.п? Атте-аннене юрататёп: в.сен сёмах.нчен иртмест.п: йывёр чухне яланах пулёшатёп?
Воспитани паракан ним.нле шкул та хёй.н пахалёх.пе =емьепе танлашаймасть? Кил.ш\лл.: лёпкё =емьере кёна ачасем хёйсене телейл. туя==.: кёмёллё та =ир.п сывлёхлё =ын пулса \се==.? П.р каларёш аса килч.% «Ача-пёча ырра курсан – ырё пулать: усала курсан – усал пулать»?
+емьери: йёлари кил.ш\с.рл.х ачасен =ир.пленсе =итмен ёс-тённе вит.м к\рет? Ашш.-амёш.: й.ри-таврари =ынсем хёйсене м.нле тыткаланине кура ачасем те =аплах хётланма пу=ла==.: \ссен хёйсен ачисене те т.р.с воспитани пама пултарайма==.?
Пир.н пуласлёх аслисен ёнланулёх.нчен: кил.ш\л.х.нчен: культура шай.нчен нумай килет? «,м.р пурён: .м.р в.рен»: _ тенине ялан асра тытса ёс-тёна аталанма: культура шайне \стерме: пурнё= таппипе тан пыма тёрёшмалла? Ку пир.нш.н те: пуласлёхшён та пит. кирл.? Эпир аслисенчен: чи малтанах аттепе аннерен т.сл.х илетп.р: в.сене ев.рлеме тёрёшатпёр? Тата =акна та яланах асра тытмалла% атте-анне хёй ачисене юратса хисеплет пулсан в.сем те \ссен ашш.-амёшне хисеплесе: юратса пёхса пурёнмалла?
Сулейманов Р.Ф.
Сообщения: 264
Зарегистрирован: 27 окт 2015, 04:40

Re: Методическая копилка

Сообщение Сулейманов Р.Ф. »

Хәҙерге мәкәтәптә, заманса - белем биреү ойошмаһында,( эх), тәрбиә эшенә, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, педколлективтың ваҡыты юҡ, бәлки теләге лә... Тәрбиә эше булһа, Керчь колледжында 4-се курс студенты вәхшилек ҡылмаҫ ие. Минеңсә, колледжды тулыһынса ябып ҡуйырға кәрәк, директор һәм педколлектив үҙ бурысын үтәмәгән. Бына В.А. Сухомлинский, бөйөк тәрбиәсе, нисек эшләгән: «Три тысячи семьсот страниц в записных книжках, которые я веду всю свою жизнь. Каждая страница посвящена человеку – моему ученику.. .А вот двести маленьких записных книжек – это особенно дорогое: в них я записывал самое тяжелое и самое радостное, тревожное и самое нежное о тех детях, которых называют трудными». Керчь колледжы директорының берәй блокноты булдымы икән? Владислав тигән әҙәм аҡтығы хаҡында берәй нәмә теркәнеме, алдан белгәнме «заман педагогы»? Был юлдар һеҙҙе уйландырамы? Фәнзил Санъяров.
Сулейманов Р.Ф.
Сообщения: 264
Зарегистрирован: 27 окт 2015, 04:40

Re: Методическая копилка

Сообщение Сулейманов Р.Ф. »

От В.А. Сухомлинского: «У меня в школе в начальных классах есть правило: до тех пор, пока ребенок не научился удовлетворительно выполнять ту или иную работу, ему не ставится никакой отметки. Ты еще поработай, говорят ему, ты ведь можешь…И ребенок, подгоняемый желанием быть хорошим, напрягает все силы для того, чтобы выполнить задание. ..Он несет из школы радость… »
Ответить

Вернуться в «Сообщество учителей башкирского и других родных языков и литератур»