Методические рекомендации

[Ильмухаметов А.Г.]

Эш программаһын эшләү буйынса методик кәңәштәр
Ғәбитова З.М., БМҮИ-ның башҡорт һәм башҡа туған телдәр кафедраһы мөдире

Эш программаһының структураһына 28.10.2015 йылда №08-1786 Рәсәй Федерацияһының Мәғариф һәм фән министрлығы тарафынан төп дөйөм белем биреү федераль дәүләт стандарттарына ярашлы предмет буйынса эш программаһын төҙөү структураһына үҙгәреш индерелде. Улар түбәндәгесә билдәләнгән:

Эш программалары түбәндәге структура буйынса эшкәртелә:

1. Уҡыу предметын (курсын) үҙләштереүҙә предмет һөҙөмтәләре;
2. Дәресте йоштороуҙың формаһын, уҡыу эшмәкәрлегенең төп эш төрҙәрен күрһәтеп, уҡыу предметының (курс) йөкмәткеһе;
3. Һәр темаға бүленгән сәғәт һандарын күрһәтеп, календарь- тематик планлаштырыу.

1. Эш программаһын эшкәртеүҙе титул битенән башлайбыҙ, ул үҙ эсенә:
- белем биреү учреждения атамаһы;
- эшкәртелгән программаны раҫлау;
- эшкәртелгән программа курсының исеме;
- курсты өйрәнеүсе класс;
- программаны төҙөүсе уҡытыусының исем-шәрифтәре;
- программаны эшкәртеү урыны һәм датаһы.

[Ильмухаметов А.Г.]

I. Уҡыу предметын үҙләштереүҙә предмет һөҙөмтәләре.
Стандарт талаптары буйынса уҡыусыларҙың дөйөм белем биреү программаларын үҙләштереү һөҙмтәләренә талаптар үҙ эсенә шәхсән, метапредмет, предмет һөҙөмтәләрен ала. Методик кәңәштәрҙең 3-сө бүлегендә һөҙөмтәләр буйынса кәңәштәр бик аныҡ яҡтыртыла.
«Башҡорт (туған) тел” предметының өйрәнеү һөҙөмтәләре
Төп мәктәп сығарылыш уҡыусыларының башҡорт (туған) теленән программаһы үҙләштереүҙең предмет һөҙөмтәләре булып түбәндәгеләр тора:
1) телдең төп функциялары тураһында, башҡорт теленең башҡорт халының милли теле, Башҡортостан Республикаһының дәүләт теле булыуы тураһында, тел менән халыҡ мәҙәниәттең бәйләнештәре тураһында, кеше һәм йәмғиәт тормошондағы роле тураһында ҡараш булдырыу;
2) гуманитар фәндәр системаһында туған телдең урынын һәм мәғарифта тулыһынса уның ролен аңлау;
3) туған тел тураһында төп фәнни нигеҙҙе үҙләштереү; уның кимәл һәм берәмектәр бәйләнешен аңлау;
4) тел ғилеменең төп аңлатмалары: лингвистика һәм уның төп бүлектәре; тел һәм телмәр, телмәр аралашыуы, һөйләү һәм яҙма телмәр, монолог, диалог һәм уларҙың төрҙәре; аралашыу ситуациялары, фәнни, публицистик, рәсми-эшлекле стилдәр, матур әҙәбиәт теле; фукциональ-мәғәнәүи телмәр төрҙәре (хикәйәләү, һүрәтләү, фекер йөрөтөү); текст, текст төрҙәре; телдең төп берәмектәре, уларҙың билдәләре һәм телмәрҙә ҡулланыу үҙенсәлектәрен үҙләштереү;
5) башҡорт теленең лексиксикаһы һәм фразеологияһының төп стилистик ресурстарын, башҡорт әҙәби теленең төп нормаларын, һөйләү этикет нормаларын үҙләштереү;
6) телдең төп берәмектәрен, грамматик категорияларын анализлау һәм таныу, тел берәмектәрен аралашыу шарттарына ярашлы ҡулланыу;
7) һүҙгә төрлө аналаиз төҙәрен (фонетик, морфематик, һүҙьяһалыш, лексик, морфологик), төп билдә һәм структура күҙлегенән сығып, күп аспектлы анализ яһау;
8) тел-һүрәтләү саралары һәм уларҙы үҙ телмәреңдә ҡулланыу;
9) туған телдең эстетик фукцияһын таныу, матур әҙәбиәт текстарын анализлағанда телмәрҙең эстетик кимәлен баһалау.

[Ильмухаметов А.Г.]

II. Уҡыу предметына (курс) дөйөм характеристика
Төп дөйөм белем биреү мәктәптәрендәрендә башҡорт теле курсының йөкмәткеһе белем биреү процесында метапредмет һәм предмет маҡсаттарына өлгәшеүгә йүнәлдерелгән. Был үҙ йәһәтендә коммуникатив, тел, лингвистик һәм мәҙәни компетенцияны формалаштырыуҙы һәм үҫтереҙе күҙ уңында тота.

[Ильмухаметов А.Г.]

III. Календарь -тематик планлаштырыу.
Тематик планлаштырыу – ул эш программаһының иң мөһим компоненты булып һанала, сөнки ул уҡыу материалын уҡыу планына һәм белем биреү учрежденияһының йыллыҡ график эшенә яраҡлы бүлергә ярҙам итә. Тематик план бер йылға эшкәртелә, унда уҡыу сәғәттәре, теманы үтеү, дәрестәр темаһы, уҡыусыларҙың программа материалын үҙләштереү һөҙөмтәләрен контролләү, теманы тормошҡа ашырыу өсөн билдәләнгән күләмде билдәләү һәм программалағы тема тураһында мәғлүмәт урынлаштырыла. Уҡыу материалы дәрес планы буйынса эҙмә-эҙлекле тормошҡа ашырыла. Яҡынса теманы үтеү ағымдағы йылдың календары менән билдәләнә.
Дәүләт теле булараҡ башҡорт телен 5-се класс “Ғәбитова З.М., Усманова М.Ғ. авторлығындағы “Башҡорт теле” дәреслеге буйынса календарь-тематик план өлгөһөн тәҡдим итәбеҙ:

[Ильмухаметов А.Г.]

5 –СЕ КЛАСС ӨСӨН ТЕМАТИК ПЛАНЛАШТЫРЫУ

№ Дәрес темаһы Дәрес һаны Төп йөкмәтке Уҡыусыларҙың эшмәкәрлек төрҙәре Контроль
эш төрҙәре Үкәреү ваҡыты
пл./фак.
метапредмет предмет шәхси
Белем көнө. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау.
(10 сәғәт)
1 Белем көнө. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау 1 Тема буйынса белемде системалаш-тырыу. Белем көнө темаһын текстарға бәйләп өйрәнеү Ололар һәм үҙ тиҫтерҙәрең менән һаулыҡ һораша белеү ҡағиҙәләрен белеү, байрам менән ҡотлауҙар яҙыу, комплимент әйтә белеү. Уҡыусыларҙы тема буйынса һөйләшергә, аралашырға өйрәтеү. Тема буйынса яңы һүҙҙәр менән танышыу, уларҙы ғәмәлдә ҡулланыу текстар уҡыу, анализлау, эш дәфтәрендәге биремдәрҙе башҡарыу.
2 1. Ғ.Рамазанов “Йәшә, тыуған ерем!”
Башҡорт теленең өн һәм хәрефтәре. 1 Ғ.Рамазановтың ҡыҫҡаса тормош һәм ижад юлы менән танышыу, өҫтәмә материалдар менән эшләү Уҡыған буйынса һығымта эшләй белеү, иң мөһим мәғлүмәтте айыра белеү Яҙыусыны тураһында биографик белешмә биреү, текст менән танышыу, телмәрҙә башҡорт теленең өн һәм хәрефтәрен дөрөҫ ҡулланыу Тыуған илгә, ергә ҡарата ихтирам һәм ғорурлыҡ тойғоһо тәрбиәләү Һайлап алыу уҡыу, уҡығанды анализлай белеү, үҙ фекереңде текстан табып иҫбатларға өйрәнеү, белемдәрҙе тикшереү Һүҙлек диктанты
ҡ Ф.Ғөбәйҙуллина “Рәйфә мәктәпкә бара”
Ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡылар 1 Ф.Ғөбәйҙуллина “Рәйфә мәктәпкә бара” шиғырының йөкмәткеһен үҙләштереү, уҡыусыларҙа белемгә ынтылыш уятыу Уҡыған шиғырҙы бөгөнгө көн, көндәлек тормош менән бәйләнештә күҙаллай белеү Ф.Ғөбәйҙуллина “Рәйфә мәктәпкә бара” шиғырын уҡыу, йөкмәткеһен үҙләштереү
Ҡалын һәм нәҙек һуҙынҡыларҙы айыра белеү, ғәмәлдә дөрөҫ ҡулланыу Уҡытыусы хеҙмәтенә ихтирам тәрбиәләү Шиғырҙы уҡыу, аңлатыу, һорауҙар ҡуйыу, һығымталар яһау, күнегеүҙәр башҡарыу
4 А. Игебаев “Һау булығыҙ, аҡҡоштар!”
Исемдең күплек ялғауы. 1 А. Игебаев “Һау булығыҙ, аҡҡоштар!” шиғырын өйрәнеү, тасуири уҡыу,
Исемдәрҙең күплек ялғауы темаһын нығытыу, рус теле менән сағыштырмаса өйрәнеү.
Уҡыусыларға экологик тәрбиә биреү. А. Игебаев тураһында биографик белешмә биреү, шиғырҙы тасуири уҡыу, исемдең күплек ялғауын ғәмәлдә дөрөҫ ҡулланыу Уҡыусыларҙа ҡоштарға ҡарата иғтибарлылыҡ, күҙәтеүсәнлек тәрбиәләү, дөрөҫ һөйләү күнекмәләрен үҫтереү Бәйләнешле һөйләү телмәрен үҫтереү, һығымталар эшләү, анализ яһау, белемдәрҙе тикшереү Һүрәттәр буйынса эш
5-6- Беҙҙең мәктәп. Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе 2 Тема буйынса текстарҙың йөкмәткеһен үҙләштереү, әйтергә теләгән фекерҙе дөрөҫ итеп еткерә белеү күнекмәләрен үҙләштереү Уҡыусыларҙы уҡыуға, фәндәргә ҡарата ҡыҙыҡһыныу уятыу Тема буйынса үҙләштерелегән белемде дөйөмләштереп ҡабатлау Тема буйынса уҡыусыларҙың белемдәрен киңәйтеү, һөйләү телмәрен үҫтереү, бер-береһенә ҡарата ихтирам, дуҫлыҡ хистәре тәрбиәләү, әҙәплелек ҡағиҙәләрен төшөндөрөү Тема буйынса үтелгәндәрҙе ҡабатлау, дөйөмләштереү, тикшереү. Бәйләнешле текст төҙөү өсөн һөйләмдәрҙе дөрөҫ ҡулланыу. Уҡыусыларҙың белемдәрен тикшереү Тест
7 Экскурсия “Көҙгө тәбиғәт” 1 Көҙгө тәбиғәтте күҙәтеү Тәбиғәттәге үҙгәреште күҙәтеү, япраҡтарҙан гербарий эшләү, тәбиғәттә булыу ҡағиҙәләрен үҙләштереү Көҙ, тәбиғәттәге күренештәр тураһында шиғырҙар уҡыу, уҡыусыларҙың үҙ тәьҫораттары менән уртаҡлашыу, әңгәмә ҡороу Тәбиғәткә ҡарата һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү Уҡыусыларҙа тыуған яҡҡа, тәбиғәткә ҡарата ихтирам тәрбиәләү, һынамыштар әйтеү, уйындар уйнау
8 Т.ү. Изложение 1 Изложение яҙыу Үтелгәндәрҙе ҡабатлау, системалаштырыу Һөйләү, яҙыу телмәрен үҫтереү Изложение яҙыу күнекмәләрен үҫтереү Тәҡдим ителгән текст буйынса изложение яҙыу изложение
Үҙем тураһында
(11 сәғәт)
9 Үҙем тураһында. Исемдәрҙең килеш менән үҙгәреше 1 Үҙем тураһында темаһы буйынса текстар уҡыу, уҡыусыларҙың бәйләнешле һөйләү телмәрен үҫтереү, грамматик теманы ғәмәлдә дөрөҫ ҡулланыу Уҡыусыларҙың үҙ шәжәрәһен төҙөргә өйрәтеү, төркөмдәр менән эшләү күнекмәләрен булдырыу, тәҡдим ителгән текстар убйынса фекер алышыу Тема буйынса бәйләнешле һөйләү, яҙыу телмәрен үҫтереү Уҡыусыларҙы ғаилә ҡиммәттәре менән таныштырыу, ғаилә ағзаларына ҡарата ихтирам тәрбәиәләү Тема буйынса бирелгән текстар уҡыу, диалогик телмәр үҫтереү, эш дәфтәрендәге биремдәрҙе башҡарыу
10 Минең мәктәбем. Исемдәрҙең килеш менән үҙгәреше 1 “Юлда һаҡ бул!” тексын уҡыу, юл ҡағиҙәләре тураһында һөйләшеү, белем алыу, уҡымышлы булыу тураһында фекер алышыу. Уҡығанды дөйөмләштерә, һығымта яһай белеү, иң мөһим мәғлүмәтте айырып һөйләй белеү Тема буйынса бирелгән материалдарҙы үҙләштереү, өҫтәлмә материалдарҙан кәрәклеһен һайлап алыу Килеш ялғауҙарын үҙ телмәреңдә дөрөҫ ҡулланыу, белем алыуға ҡарата ынтылыш тәрбиәләү Бәйләнешле һөйләү телмәрен үҫтереү, һорауҙарға яуап биреү, һүҙлек эше үткәреү, һүҙлектр менән эшләү
11 Алтын көҙ. Һүҙлек менән эш 1 Теманы дәреслектәгеһәм өҫтәлмә материалдар аша үҙләштереү, тема буйынса һынамыштар
уҡыу Уҡыусыларға экологик тәрбиә биреү, көҙ миҙгеленең үҙенсәлектәрен билдәләү В.Гудковтың “Осенью” тексын өйрәнеү, көҙ миҙгеле тураһында белемдәрен арттырыу Уҡыусыларҙа тәбиғәткә ҡарата һаҡсыл ҡараш тәрбиәләү, тәбиғәттә үҙ-үҙеңде тотоу ҡағиҙәләрен нығытыу Уҡыу, әңгәмә, биремдәрҙе башҡарыу, һүрәттәр яһау, һүҙлектәр менән эшләү
12-1ҡ Беҙҙең ғаилә. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау 2 “Беҙҙең ғаилә”, “Яңы фатир”, А.Хәбибуллина “Наша семья” текстарын өйрәнеү. Яңы темаға ҡағылышлы һүҙҙәрҙе үҙләштереү Төркөмдәрҙәэшләү күнекмәләрен булдырыу Уҡылған текстар буйынса фекер алышыу, һығымта эшләп, тормошта ҡуллана белеү, туғанлыҡ терминдарын дөрөҫ телмәрҙә дөрөҫ ҡулланыу, яңы һынамыш, мәҡәлдәр үҙләштереү Ғаилә ағзаларының бер-береһенә ҡарата ихтирам тәрбиәләү, диалогик телмәрҙе үҫтереү Дәреслек, эш дәфтәрендәге биремдәрҙе эшләп, текстарҙың йөкмәткеһенә төшөнөү, анализ эшләү, яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемде ғәмәлдә дөрөҫ ҡулланыу Проект эше
14 Башҡортостан йылғалары. Яңғыҙлыҡ һәм уртаҡлыҡ исемдәр 1 Башҡортостан йылғалары тураһында дәреслектәге текст һәм өҫтәлмә материал аша танышыу Уҡыусыларға экологик тәрбиә биреү, аудитория алдында сығыш яһай белеү Башҡортостан йылғаларын, уларҙың атамаларын, ҡайҙа урынлашыуын айыра белеү, тема буйынса фекер алышыу, һүҙ төркөмө булараҡ, ҡылымды ғәмәлдә дөрөҫ ҡулланыу Республикабыҙҙын йылға атамаларын белеү һәм тәбиғәткә ҡарата һаҡсыл мөнәсәбәт тәрбиәләү.
Яңы материал менән танышыу, уҡытыусының инеш һүҙе, фекер алышыу, төп фекерҙа дауам итә белеү Һайланма диктант
15 Минең көн режимым. Ҡылым 1 Тема буйынса тәҡдим ителгән материалдарҙы үҙләштереү Һүҙлек, өҫтәлмә сығанаҡтар менән эшләү. “Үҙем тураһында” темаһы буйынса һөйләү һәм яҙыу телмәрен артабан да үҫтереү. Уҡыусыларҙың көн режимы тураһында һөйләүе, бер-береһе менән фекер алышыу. Уҡыусылар менән ваҡытты рациональ файҙалана белеү тураһында һөйләшеү. Үҙ фекерен иркен еткерә алыу, бер-береһе менән диалогка инеү һәм һорауҙарға яуап биреү Текстар уҡыу, һүҙҙәрҙе аңлатыу, һорауҙар буйынса төп фекерҙе табыу, һығымта эшләү, бәйләнешле текст төҙөй белеү күнекмәләрен үҙләштереү Ижади эш
16 Й.Солтанов. “Башҡортостан флагы”. Сифат 1 Й.Солтанов. “Башҡортостан флагы” шиғырын уҡыу. Башҡортостан флагы тураһында мәғлүмәт менән дәреслектәге һәм өҫтәлмә материал аша танышыу Уҡыусыларға Башҡортостан Республикаһының Дәүләт флагы һәм уның әһәмиәте тураһында аңлатыу Й.Солтанов. “Башҡортостан флагы” шиғырын өйрәнеү, тасуири уҡыу, сифатты ғәмәлдә дөрөҫ ҡулланыу буйынса күнегеүҙәр эшләү Уҡыусыларҙа Дәүләт гимнына ихтирам һәм ғорурлыҡ тойғоһо тәрбиәләү Флагтың төҫтәре бирелешен аңлатыу, тема буйынса фекер алышыу, бәйләнешле һөйләм телмәрен үҫтереү
17 Артурҙың бер көнө. Зат алмаштары 1 “Артурҙың бер көнө” тексын өйрәнеү. Текст йөкмәткеһе буйынса һығымта эшләп, үҙ көн режимын дөрөҫ ойоштороу тураһында һөйләү “Артурҙың бер көнө” тексының йөкмәткеһен үҙләштереү Һәр уҡыусыны үҙ көн режимы тураһында дөрөҫ, тулы итеп һөйләргә өйрәтеү Тексты уҡыу, йөкмәткеһе буйынса фекер алышыу, әңгәмә үткәреү, һорауҙарға яуап биреү
18 Минең шәжәрәм. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау 1 Шәжәрә темаһын дәреслектәге һәм өҫтәлмә материалдар аша өйрәнеү Уҡыған тексты аңлап, ғаилә тарихына күҙәтеү яһай белеү Шәжәрә тураһында белешмә биреү. И.Бураҡаев һ.б. “Башҡа халыҡтар шәжәрә яҙғанмы?” тексының йөкмәткеһен үҙләштереү, һорауға яуап биреү Уҡыусыларҙың үҙ ғаиләһе шәжәрәһен төҙөү, өҫтәлмә сығанаҡтар менән эшләргә өйрәтеү, төп фекергә иғтибарҙы йүнәлтә белеү Дәреслектәге текст менән танышыу, тасуири уҡыу, башҡа шәжәрәләр менән таныштырыу
19 Контроль диктант 1 Үтелгәндәрҙе системалаштырыу Дөрөҫ яҙыу күнекмәләрен нығытыу Ғәмәлдә дөрөҫ яҙыу Үҙ белемдәрен баһалау. Диктант яҙыу диктант

[Сулейманов Р.Ф.]

Дәрескә анализ бирүнең беренчел аспектлары:
Дәреснең дидактик бурычы (дәрес алдына куелган дидактик бурычның сайлап алынган эчтәлеккә туры килүе; дидактик мәсьәләләрнең чишелеш нәтиҗәләре );
Дәреснең эчтәлеге (дәреснең эчтәлеге дәреслекнең һәм программаның эчтәлегенә туры киләме? );
Укыту методлары (сайлап алынган уку-укыту алымнары һәм чаралар куелган максатка җавап бирәләрме? );
Укыту формалары ( укыту формалары (фронталь, төркем, шәхси, коллектив) дәреснең дидактик бурычларына җавап бирәме? тәкъдим ителгән биремнәр максаттан чыгып биреләме ?);
Дәреснең нәтиҗәләлеге (дәреснең нәтиҗәсе куелган бурычларга җавап бирәме? );
Дәреснең гамәли юнәлеше (укучыларга тәкъдим ителгән сорауларның, биремнәрнең гамәли эчтәлеге);
Укучыларның мөстәкыйль эшчәнлеге (укучыларның дәреснең дидактик бурычларын чишкән вакытындагы мөстәкыйль эшчәнлекләренең дәрәҗәсе укучыларның мөстәкыйль эшчәнлекләренең характеры (репродуктив, иҗади) бер-берсенә ярдәм күрсәтү);
Дәреснең һәр этабында УУГ формалаштыру (шәхси, танып-белү, коммуникатив, регулятив);
ИКТ компетентлыкны формалаштыру (дәрестә ИКТны куллану, укучыларда ИКТ компетентлыгының формалашу дәрәҗәсе);
Дәреснең структурасы (дәреснең структурасы дидактик бурычларга җавап бирәме?)
Педагогик стиль (Педагогик этика кагыйдәләре сакланамы ?)
Гигиена таләпләре (Температура режимы, кабинетны җилләтү, эшчәнлек төрләрен чиратлаштыру, динамик тәнәфесләр ясау).
Теләкләр һәм киңәшләр.

[Хабибов Л.Г.]

Дәрескә үзанализ планы
1. Сыйныфка кыскача характеристика.
2. Дәреснең темасы.
3. Тематик бүленештә бу дәреснең урыны.
4. Дәреснең максаты:
а) белем бирү;
ә) фикерләүне, күнекмәләрне үстерү;
б) тәрбия бирү.
5. Дәреснең төре:
а) яңа материалны аңлату;
ә) ныгыту;
б) гомумиләштерү-йомгаклау;
в) белемнәрне тикшерү-контроль;
г) катнаш дәрес.
6. Дәреснең структурасы, төп элементлары, вакыт бүленеше.
7. Дәрестә кулланылган материалларның максатка ирешүдәге роле.
8. Дәрестә кулланылган методлар, алымнар.
9. Дәрестә күрсәтмәлелек.
10. Балалар белән индивидуаль эш формалары.
11. Укучыларның белемнәрен бәяләү.
12. Дәрескә йомгак (уңышлы, уңышсыз яклар).

[Хабибов Л.Г.]

Дәрескә үзанализ – укытучының профессиональ үсешен, камиллеген тәэмин итә торган чара.
Дәрескә үзанализ ясау түбәндәгеләргә мөмкинлек бирә:
укучы һәм укытучы эшчәнлеге алдына дөрес максатлар формалаштырып куерга;
үз педагогик эшчәнлекнең шартлары белән максатка илтү юллары, алымнары арасында бәйләнеш тудыру күнекмәләрен үстерергә;
үз педагогик хезмәтнең нәтиҗәләрен төгәл планлаштырырга һәм аларны күрә белү күнекмәләрен формалаштырырга;
укучыда үзаңны формалаштырырга, башкарылган эшләр һәм дәреснең соңында барлыкка килгән нәтиҗәләр арасында бәйләнешне күрә алырга.

[Хабибов Л.Г.]

Дәрестә укучының игътибарын даими җәлеп итеп тору алымнары:
проблемалы ситуацияләр булдыру;
укучыларның белем үзләштерү темпларын үзгәртеп тору (тизләтү яисә әкренәйтү);
укучыларга көтелмәгән, кызыклы сораулар хәзерләү; −− белем бирү процессында аудио-, видео техник чараларны, күрсәтмәлелекне куллану;
фронталь, төркем белән эшләү төрләрен актив чиратлаштырып тору;
дәрестә төрле кызыклы ситуацияләрне мисал итеп китерү;
уңышлылык халәтен тудыру;
дәрес эчтәлегенә төрле уеннарны кертеп җибәрү;
көч сынашу-узышуга корылган биремнәрне бирү;
укучылар белән ышанычлы әңгәмә-диалог кору һ.б.

[Сулейманов Р.Ф.]

Дәреснең нәтиҗәле булуының алшартлары:
−− кызыксындыру, мобилизацияләү;
−− дәреснең беренче минутыннан ук укучыларны актив эшчәнлеккә алып керү;
−− дәрес планында каралган гамәлләрне үзчиратында башкару;
−− дәрестә эшлекле генә түгел, иҗади, хис-эмоцияләргә бай булган, уңай теләктәшлеккә корылган атмосфераны булдыру;
−− укучыларның игътибарына бирелгән информациянең никадәр дөрес кабул итүлүен, үзләштерелүен белү өчен этапларда каралган барлык чараларны куллану;
−− уку-укыту алымнарының арсеналын төрләндерү; −− дәресне тәмамлаганда өй эшен төгәл формалаштырып бирү һәм киләсе дәрескә “күпер” салу (киләсе дәрестә нинди теманы үтәчәкләрен һәм ул материалның әһәмиятен ачыклап бирү).
Дәрестә укучының игътибарын даими җәлеп итеп тору алымнары:
−− проблемалы ситуацияләр булдыру;
−− укучыларның белем үзләштерү темпларын үзгәртеп тору (тизләтү яисә әкренәйтү);
−− укучыларга көтелмәгән, кызыклы сораулар хәзерләү; −− белем бирү процессында аудио-, видео техник чараларны, күрсәтмәлелекне куллану;
−− фронталь, төркем белән эшләү төрләрен актив чиратлаштырып тору;
−− дәрестә төрле кызыклы ситуацияләрне мисал итеп китерү;
−− уңышлылык халәтен тудыру;
−− дәрес эчтәлегенә төрле уеннарны кертеп җибәрү;
−− көч сынашу-узышуга корылган биремнәрне бирү; −− укучылар белән ышанычлы әңгәмә-диалог кору.