Методические рекомендации

[Габитова З.Г.]

5.Мин һәм беҙҙең ғаилә
(8 сәғәт)
“Мин һәм беҙҙең ғаилә” тема буйынса уҡыусыларҙың белемдәрен системалаштырыу. Тема 6-сы класта “Үҙем тураһында” тема менән бәйләнештә ҡаралған. Тема менән танышыу барышында туғанлыҡ терминдары, уҡыусының ғаилә, уның традициялары тураһында әңгәмәләр үткәреү.
“Мин һәм беҙҙең ғаилә” темала грамматик-лексик материал түбәндәгесә бүленә:
1. Мин һәм беҙҙең ғаилә. Ҡылым …………………………………………..5 сәғәт
2. Яҙ килә. Үтлгәндәрҙе ҡабатлау………………………………………….2 сәғәт.
3. Контроль диктант……………………………………………………………………….1 сәғәт

[Габитова З.Г.]

4.Спорт. Спорт кәрәк-яраҡтары.
(8 сәғәт)
Спорт менән шөғөлләнеү һаулыҡ өсөн бик кәрәкле булыуын уҡыусыларға аңлатыу. Башҡортостанда спортҡа ҡарата иғтибар ниндәй кимәлдә булыуы тураһында әңгәмәләр ойоштороу. Рәсәй һәм Башҡортостан күләмендә данлыҡлы спортсмендар менән танышыу.
Грамматик һәм лексик материал яҡынса түбәндәгесә бүленә:

1. Спорт төрҙәре.………………………………………………………………..3 сәғәт
2. Т.ү. Т.Яблонская. Иртә……………………………………………………..2 сәғәт
3. Проект эше……………………………………………………………………1 сәғәт
4. Башҡортостан чемпиондар иле. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау…………….1 сәғәт
5. Т.ү. Изложение………………………………………………………………..1 сәғәт

[Габитова З.Г.]

3.Башҡотостан буйлап сәйәхәт
(11 сәғәт)
Уҡыусыларға үҙҙәре йәшәгән төбәк тураһында күберәк мәғлүмәт биреү, республикабыҙ тураһында яҡшы һәм тулы итеп һөйләү белеүҙәренә өлгәшеү, темаға арналған әңгәмәләрҙә ҡатнаша алыу. Башҡортостан Республикаһының күренекле урындары, шәхестәре менән танышыу. Экскурсияларға барыу, видеояҙмалар ҡарау, өҫтәлмә сығанаҡтарҙан төрлө ҡыҙыҡлы материалдар табыу һәм уларҙы дөрөҫ ҡулланыу.
“Башҡортостан буйлап сәйәхәт” темаһында грамматик-лексик темалар түбәндәгесә бүленә:
1. Тыуған ерем – Башҡортостан. Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе…………4 сәғәт
2. Башҡорт халыҡ йыры “Урал”…………………………………………….1 сәғәт
3. Яҡташ яҙыусыларҙың ижады менән танышыу……………………….1 сәғәт
4. Р.Ғарипов “Урал йөрәге”, Х.Назар “Урал имәне”. Ҡылым………….2 сәғәт
5. Т.ү. Ә.Арыҫланов. Л.Н.Толстой Башҡортостанда. ………………….2 сәғәт
6. Проект эше…………………………………………………………………1 сәғәт

[Габитова З.Г.]

2.Ауыл тормошо
(7 сәғәт)

“Ауыл тормошо” темаһы буйынса уҡыусыларҙы ауыл, ер эштәре, игенсе һөнәре, уларҙың башҡарған эштәре менән таныштырыу. Ауыл эшсәндәренең хеҙмәте ҡала кешеләренең йәшәйешенә, көнкүрешенә ҙур йоғонто яһауын аңлатыу. Тема буйынса яҙылған текстар менән танышыу, уҡыусыларҙың һүҙлек байлығын арттырыу, телмәр үҫтереү өҫтөндә эште дауам итеү.
Лексик һәм грамматик материал яҡынса түбәндәгесә бүленә:
1. Баҫыу эштәре. Текст……………………………………………………….2 сәғәт
2. Т.Ү. Изложение……………………..………………………………………1 сәғәт
3. Тыуған ер. Исем…………………………………………………………….3 сәғәт
4. Проект эше…………………………………………………………………..1 сәғәт

[Габитова З.Г.]

7 КЛАСС
(68 сәғәт)
1.Яңынан мәктәпкә
(6 сәғәт)
6-сы класта башҡорт теле дәрестәрендә грамматика буйынса үтелгән материалдарҙы ҡабатлау, иҫкә төшөрөү.
“Яңынан мәктәпкә” темаһы буйынса уҡыусыларҙың телмәрен үҫтереү өҫтөндә эште артабан дауам итеү. Тема буйынса тәҡдим ителгән яҙыусыларҙың ижады менән танышыу. Тема көҙ, көҙгө эштәр менән үрелеп бара.
Грамматик һәм лексик материал яҡынса түбәндәгесә бүленә:
1. Белем көнө. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау…………………………….1 сәғәт
2. М.Кәрим. Уҡытыусыма. Сифат дәрәжәләре……………………1 сәғәт
3. Т.Дәүләтбирҙинә. Миҙгелдәр……………………………………...1 сәғәт
4. Экскурсия “Беҙҙең яҡтарҙа көҙ”…………………………………..1 сәғәт
4. Алтын көҙ. Һөйләмдә һүҙҙәр тәртибе…………………………….2 сәғәт

[Габитова З.Г.]

6.Йәмле йәй килә
(13 сәғәт)

Тема буйынса уҡыусыларҙың йәйге ялын ойоштороу, уны нисек файҙалы итеп үткәреү тураһында әңгәмәләр ойоштороу. Йәй миҙгеленең үҙенсәлектәрен билдәләү, йәй көндәрендәге хәүефһеҙлек ҡағиҙәләре менән танышыу. Тәҡдим ителгән яҙыусыларҙың текстарын уҡыу барышында, улартураһындағы биографик белешмәләр менән танышыу.
Тема буйынса проект эше ҡороу, ижади эштәр башҡарыу ҡарала.
Лексик һәм грамматик темалар түбәндәгесә бүленә:
1. Г.Фәйзи. Йәйҙе яратам. Ҡылым………………………………………….1 сәғәт
2. Р.Әхмәҙиев. Июнь һәм май. Һөйләм……………………………………1 сәғәт
3. Ш.Янбаев. Һабантуй. Һөйләм төрҙәре………………………………….2 сәғәт
4. Р.Ғабдрахманов. Ил төкөрһә, күл була. Һүҙлек менән эш…………..1 сәғәт
5. Т.ү. Инша. А.Тюлькин “Өфө ҡалаһындағы шихандар”………………..1 сәғәт
6. Хаталар өҫтөндә эш…………………………………………………………1 сәғәт
7. Сәскәләрҙән сәскәләргә ҡунып... Үтелгәндәрҙе ҡабатлау…………...1 сәғәт
8. Проект эше. “Бал ҡорттары”……………………………………………….1 сәғәт
9. Экскурсия “Йәйге тәбиғәтте күҙәтеү.”……………………………………1 сәғәт
10. С.Әлибай. Сал Урал. Сифат………………………………………..1 сәғәт
11. Йәй көндәрендә. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау ………………………..1 сәғәт
12. Контроль диктант……………………………………………………..1 сәғәт

[Габитова З.Г.]

5.Яҙ килә, яҙ!
(13 сәғәт)
“Яҙ килә, яҙ!” темаһы буйынса уҡыусыларҙың йыл миҙгелдәре буйынса булған белемдәрен киңәйтеү. Бирелгән һүҙҙәр йыйылмаһынан, текстарҙың йөкмәткеһенә ҡарап, яҙ миҙгеленең үҙенсәлектәрен башҡорт телендә дөрөҫ, аныҡ итеп әйтә белеү, һәр миҙгел буйынса уҡыусыларҙың иркен һөйләй белеүҙәренә өлгәшеү. Өҫтәлмә сығанаҡтар ҡулланып, проект эше ҡора белеү. Үҙ аллы, индивидуаль, төркөм, парҙарҙа дөрөҫ итеп эшмәкәрлекте ойоштороу. Тәҡдим ителгән текстарҙа күтәрелгән проблемаларҙы табыу, уны хәл итеү буйынса уртаҡ фекергә килеү, үҙ фекереңде дәлилләй белеү.
Грамматиканан интонация буйынса һөйләм төрҙәре ҡаралған.
1. Р.Янбулатова. Ҡоштар ҡайта. Һандар.…………………………..1 сәғәт
2. Г.Юнысова. Тәбиғәтте шулай яраталармы? Ҡылым………….1 сәғәт
3. Р.Ҡужина-Латыпова. Күҙҙәреңдә әсәй – донъя…
Өндәү һөйләм………………………………………………………..1 сәғәт
4. Изложение……………………………………………………………..1 сәғәт
5. Хаталар өҫтөндә эш …………………….…………………………..1 сәғәт
6. К.Кинйәбулатова. Ҡарғалар йыры. Һорау һөйләм…….. .……..1 сәғәт
7. Экскурсия “Тәбиғәтте күҙәтеү”……………………………………..1 сәғәт
8. Ф.Рәхимғолова. Апрель йылмая. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау…….1 сәғәт
9. Т.ү. Б.Домашников. “Май. Ҡайынлыҡ”……………….……………2 сәғәт
10. Яҙ көндәрендә. Һандар. ……………………………………………2 сәғәт
11. Контроль диктант……………………………………………. ………1 сәғәт

[Габитова З.Г.]

4.Ҡыш дауам итә
(13 сәғәт)
“Ҡыш” темаһы буйынса уҡыусыларҙың артабан да һөйләү телмәрен үҫтереү. Тема буйынса һүҙҙәр, һүҙбәйләнештәр, һөйләмдәр төҙөү. Бәйләнешле текст төҙөргә өйрәтеү. Тәҡдим ителгән текстарҙың йөкмәткеһен һөйләргә өйрәтеү, текст буйынса үҙ һорауҙарын, план төҙөү, тексты ҡыҫҡартып һөйләү, уның буйынса терәк һүҙҙәр яҙыу.
Лексик һәм грамматик темаларҙың бүленеше:
1. Ф.Мәҡсүтова. Ҡар бөртөктәре. …………………………………………..1 сәғәт
2. Ҡоштар донъяһы. Исемдәрҙең күплек ялғауы…………………………1 сәғәт
3. К.Шафиҡова. Ҡар яуа. Һөйләм……………………………………………1 сәғәт
4. Т.Сәғитов. Икмәк. Һөйләм төрҙәре………………………………………1 сәғәт
5. Проект эше. “Икмәк – кешенең төп ризығы”…………………………...1 сәғәт
6. Юл йөрөү ҡағиҙәләре. Ябай һөйләм…………………………………….1 сәғәт
7. Н.Нәжми. Ҡыш. Ҡылым…………………………………………………….1 сәғәт
8. Т.ү. И.И.Шишикин. Ҡарағай урманындағы иртә. ………………………1 сәғәт
9. И.Кинйәбулатов. Хәйерле иртә. Ҡылым………………………………..1 сәғәт
10. Экскурсия “Ҡоштар – ҡанатлы дуҫтарыбыҙ”……………………..1 сәғәт
11. Этикет ҡағиҙәләре. Яңғыҙлыҡ исемдәр…………………………..1 сәғәт
12. К.Кинйәбулатова. Аҡ нур булып балҡыны.
Үтелгәндәрҙе ҡабатлау………………………………………………….....1 сәғәт
13. Диктант…………………………………………………………………1 сәғәт

[Габитова З.Г.]

3. Дуҫлыҡ ҡәҙерен бел
(5 сәғәт)
“Дуҫлыҡ ҡәҙерен бел” темаһы буйынса уҡыусыларҙың белгәндәрен иҫкә төшөрөү, ҡабатлау. Тема буйынса һүҙлек запасын байытыу, уларҙың телмәрен артабан үҫтереү, ошо темаға ҡағылышлы әңгәмәләрҙә иркен ҡатнаша алыуы, үҙ фекерҙәрен әйтә һ.б. өлгәшеү. Тема буйынса уҡыусыларҙың универсаль уҡыу эшмәкәрлеген үҫтереү төп иғтибар үҙәгендә тора. Текст йөкмәткеһен анализлай һәм һөйләй белеү күнекмәләрен үҙләштереү.
Уҡыусы үҙенең эшмәкәрлеген планлаштыра, маҡсаттарҙы билдәләй рефлексив анализ яһай белеүен тормошҡа ашырыу төп маҡсаттарҙың береһе булып ҡала.
Лексик һәм грамматик материал түбәндәгесә бүленә:
1. Дуҫлыҡ ҡәҙерен бел. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау………………………….1 сәғәт
2. Дуҫлыҡ ауыр саҡта һанала. Исем…………………………………………1 сәғәт
3. Д.Фәтихова. Кем дуҫ? Уртаҡлыҡ исемдәр……………………………….1 сәғәт
4. А.Йәғәфәрова. Дуҫлыҡ менән шаярмайҙар.
Үтелгәндәрҙе ҡабатлау……………………………………………………..1 сәғәт
5. Т.ү. Изложение…………………………………………………………. ……1 сәғәт

[Габитова З.Г.]

2. БАШҠОРТОСТАН ЕРЕ БУЙЛАП
(14 сәғәт)
“Башҡортостан ере буйлап” темаһы буйынса уҡыусыларҙың Бшаҡортостан республикаһы, уның тәбиғәте, байлыҡтары тураһында һөйләй белеүҙәре, уларҙы үҙ фекерҙәрен иркен еткерә алырға өйрәтеү, телмәр күнекмәләрен камиллаштырыу һәм ошо темаға ҡағылышлы әңгәмәләрҙә һүҙҙәрҙе дөрөҫ, урынлы ҡулланыуҙарына ирешеү төп иғтибар үҙәгендә тора. Был бүлектә уҡыусылар грамматика буйынса материалдарҙы үҙ телмәрендә дөрөҫ ҡулланыу, диалогтар төҙөй белеүгә ҙур әһәмиәт бирелә.
Лексик һәм грамматик материал түбәндәгесә бүленә:
1. А.Филиппов. Ватан. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау…………………….1 сәғәт
2. Т.ү. Инша. В.Э.Меос “Тауҙарҙа томан. Белорет районы”…… ..2 сәғәт
3. Р.Бикбаев. Салауат батыр һәйкәле. Антонимдар. ………..……1 сәғәт
4. Г.Юнысова. Башҡортостан – дуҫлыҡ иле. Омонимдар. ……….1 сәғәт
5. А.Әхмәтова. Ҡайындар ниңә аҡ? Үтелгәндәрҙе ҡабатлау…….1 сәғәт
6. Г.Юнысова. Башҡортостан – дуҫлыҡ иле. Синонимдар. ……....1 сәғәт
7. Т.ү. Изложение………………………………………………………...1 сәғәт
8. Хаталар өҫтөндә эш………………………………………………….1 сәғәт
9. М.Кәрим. Ватаным. Һүҙлек менән эш. ……………………… ….1 сәғәт
10. Проект эше. “Башҡортостан – тыуған төйәгем”………… .1 сәғәт
11. Башҡортостан ере буйлап. Ҡылым………………………… .2 сәғәт
12. Ә.Әсәҙуллина. Хушлашыу. Үтелгәндәрҙе ҡабатлау……..1 сәғәт
13. Контроль дикт………………………………………………… 1 сәғәт