Методическая копилка

[Гульшат Лукманова]

Тикшереү диктанты.
Муйыл ағасы.

Йылға буйында, тирә – йаҡҡа ям биреп, муйыл ағасы үсте. Йяҙ килеү менән, шаулатып йапраҡ йарҙы. Ҡойаштың ҡайнарҙығына, донъяның йаҡтылығына, һауаның сафтығына шатланды. Күпертеп сәскә атып йебәрҙе. Сәскәнең аҡлығы күнелде рәһәтләндерҙе, һуш эҫе йераҡтарға таралды.
Муйелдың ошондай матур сағын сәлимә менән миләүшә күреп ҡалдылар.
Бер аҙан ҡосаҡтары муйел сәскәхе менән тулған был ҡыҙар, көлөшә көлөшә, йелға буйынан ҡайтып киләләр ине. Биктә рәнйене муйел ағасы, тәртипхеҙ ҡыҙарҙы күреп:
- Кеше куҙенә куренер йеремде лә ҡалдырманылар вит, - тип йыланы ул.
Көндәр үте. Ул, йылауынан туҡтап, ҡаған сәскәләрен ҡойҙо. Улар урынына яшел генә вулып орҙоҡтар тумаланды.
Хутлы йемештәре менән һыйҙарға уйланы муйел килгән ҡунаҡтарҙы. Бер саҡ ҡап ҡара булып, күҙе ҡыҙҙырырлыҡ йемештәр өлгерҙе.
Ошо ваҡыта ғына теге ҡыҙар тағын килеп йеттеләр. Улар тартынып, күп уйҙап торманылар, ин йемешле ботактарҙы хындырып – хындырып алдыларҙа ҡайтып кителәр. Йараланып, өтәләнгән тауыҡа оҡшап ҡалған муйел ағасының иларҙыҡ хәлелә ҡаманы.
Тағыла яҙ килде. Муйел ағасы быйел йапраҡ та йарманы, сәскәлә атманы.
Муйел йыйыр уаҡыт еткәс, теге ҡыҙар тағы килеп йетелләр. Килделәрҙә аптрап ҡалдылыр. Былтыр күкрәп үскән муйел урынында ҡороған ағас ҡына херәйеп утыра ине.
Ҡыҙарҙың күҙәррен яшь ҡаптаны. Ойалыуҙан һәм йәлдәүҙән ни эшләргәлә белмәне алар. Тик анан ни файҙа?

Өҫтәлмә эштәр.
 тауыҡ һүҙенә фонетик анализ эшләргә;
 муйыл, ботаҡтар һүҙҙәрен килеш менән үҙгәртергә;
 Сәлимә менән Миләүшәгә характеристика (ҡылыҡһырлама) бирергә;
 Был хикәйә нимәгә өйрәтә? Шул хаҡта яҙ;
 ҡыҙҙарҙың, еттеләр, уларға, тәртипһеҙ һүҙҙәренә морфологик анализ;
 тәүге һөйләмгә тулы синтаксик анализ яһарға;
 текстан 10 исем яҙырға:
 5 ҡылым яҙырға;
 5 сифат яҙырға;
 5 алмаш яҙырға;
 5 киҫәксә яҙырға:
 3 теркәүес яҙырға;
 3 бәйләүес яҙырға;

[Гульшат Лукманова]

5 –се класс өсөн башҡорт әҙәбитенән зачет һорауҙары.
1. Беренсе сентябрь көнө,
Ә ҡояш әле ҡайнар.
Беренсе сентябрь үҙе,
Ағастар һаман байҙар. - был юлдар кемдең, ниндәй шиғырынан?
2. Мин халҡымдың сәскә күңеленән,
Бал ҡортондай, ынйы йыямын,
Йыямын да - йәнле ынйылырҙан
Хуш еҫле бер кәрәҙ ҡоямын - был юлдар кемдең, ниндәй шиғырынан?
3. Али Карнайҙың “Урманда” хикәйһендә ниндәй образдар бар? Кем еңә?
4. Әбей, бабайы балыҡҡа киткәс, нимәнән бала эшләп, һандыҡҡа һала? Ул ниндәй әкиәттән?
5. Әминбәк ниндәй һөнәрҙәогә өйрәнә? Уларҙың файҙаһы тейәме? Нисек итеп?
6. Синонимдар тип нимә атала? Миҫалдар яҙ.
7. Омонимдар тип нимә атала? Миҫалдар яҙ.
8. Антонимдар тип нимә атала? Миҫалдар яҙ.
9. Ҡәмән менән Сәмәнде Сәлмән нисек итеп аҡылдарына ултырта? Характеристика.
10. Нимә ул йомаҡ? Ниндәй темаларға бүленә?
11. Ниндәй темаларға арналған мәҡәлдәр була?
12. Салауат Юлаев кем ул? Ул ҡайҙа тыуған? Ниндәй шиғырҙарын беләһегеҙ?
13. “Иҫемдә ҡалғандар” әҫәрен кем яҙған?
14. Биография менән автобиография нимәһе менән бер- береһенән айырыла?
15. “Шүрәле” әкиәтее кем яҙған?
16. Халыҡ ижады менән яҙма әҙәбиәт нимәһе менән бер- береһенән айырыла?
17. Мәжит Ғафури ҡайҙа, ҡасан тыуған?
18. Бер аусының бер һарығы ҡырҙа ҡалған,
19. Эҙләп тә тапмағандар, ул юғалған. – был юлдар кемдең, ниндәй әҫәренән?
20. Нимә ул мәҫәл? Миҫалдар?
21. Башҡортостандың халыҡ шағирҙарын һанап бирегеҙ?
22. “Бәләкәй Ҡотош” әҫәрен кем яҙған? Уның төп геройы кем?
23. Атаһының васыятын Хәмит менән вәлит нисек аңлайҙар? Характеристика бирергә.
24. “Йылмайыу” хикәйәтендә Аҡыл Эйәһенең йылмайыуының сәбәбе нимәлә?
25. “Фәғилә менән беҙ бергә хеҙмәт иттек...Ҡыйыу санитарка булды ул. Бик куп совет яугирҙарын һуғыш яланынан алып сыҡты башҡорт ҡыҙы. Тик бер фашист пуляһы уның ғүмерен өҙҙө.Уның ҡарауы командирҙы ҡотҡарҙы - кемдең, ниндәй әҫәренән
26. Раяндың иң яҡын дуҫы кем була? Ул ниндәй батырлыҡ күрһәтә?
27. Әхәт ни өсөн ауырып китә? Әҫәр ни өсөн “ Өс бөртөк бойҙай” тип атала?
28. Кем ул Әмир? Ул ниндәй ҙур эш башҡарған?
29. Айҙар, Ғабдулла, Вәзир, Яҡуп – кемдең, ниндәй әҫәренең геройҙары? Улар ниндәй ҙур эш башҡаралар?
30. “Беҙҙең өйҙөң йәме” повесын кем яҙған? Уның төп геройҙары кемдәр?
31. Ҡоралай нисек итеп буренән ҡотооп ҡала?
32. Ҡашҡар нисек һәләк була? Эттең хужаһының исеме кем?

[Гульдар Адиповна]

1. Ҡараңғы өй мөйөшөндә, ҡара тәкә һикерә (Бет)

2. Тоҡ - күләгәһе юҡ (Мөгәрәп, баҙ)

3. Көндөҙ төймәләй, төнөн дөйәләй (Шаршау)

4. Бәләкәй генә бөкөрө ялан ерҙе гиҙә (Ураҡ)

5. Өй башында айыу бейей (Төтөн)

6. Өй башында ярты икмәк (Ай)

7. Ике кәзә һөҙөшә, ҡалай мөгөҙө килешә (Тәҙрә ҡапҡастары)

8. Өйөм түңәрәк - ҡыл арҡан (Мүк)

9. Ер аҫтында еҙ бүкән (Кишер)

10. Өрмәй ҙә ебәрмәй ҙә ( Йоҙаҡ)

[Зинфира Накиповна]

Һәркем үҙ яҡташы менән ғорурлана ала. Уларҙың береһе Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим. Ул 1919 йылдың 20 октябрендә Башҡортостандың Шишмә районы Келәш ауылында урта хәлле крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Ул бик ишле ғаиләлә эш һөйөүсән һәм инсафлы бала булып үҫә. Мостафа бигерәк тә әсәһе һөйләгән әкиәттәрҙе, ҡойған йомаҡтарҙы тыңларға ярата. Иҫ киткес мауыҡтырғыс әкиәттәр уның хыялын байытырға ярҙам итәләр. Татар әҙәбиәтендә 5 нсе синыфтар өсөн уның бик матур “Оҙон-оҙаҡ баласаҡ” повесте мәктәп прогаммаһына индерелгән. Уҡыусылар әҫәрҙе ошо тиклем яратып ҡабул итәләр. Рәхмәт Һеҙгә, Мостай ағай!

[Зинфира Накиповна]

Һәркем үҙ яҡташы менән ғорурлана ала. Уларҙың береһе Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәрим. Ул 1919 йылдың 20 октябрендә Башҡортостандың Шишмә районы Келәш ауылында урта хәлле крәҫтиән ғаиләһендә тыуған. Ул бик ишле ғаиләлә эш һөйөүсән һәм инсафлы бала булып үҫә. Мостафа бигерәк тә әсәһе һөйләгән әкиәттәрҙе, ҡойған йомаҡтарҙы тыңларға ярата. Иҫ киткес мауыҡтырғыс әкиәттәр уның хыялын байытырға ярҙам итәләр. Татар әҙәбиәтендә 5 нсе синыфтар өсөн уның бик матур “Оҙон-оҙаҡ баласаҡ” повесте мәктәп прогаммаһына индерелгән. Уҡыусылар әҫәрҙе ошо тиклем яратып ҡабул итәләр. Рәхмәт Һеҙгә, Мостай ағай!

[Сулейманов Р.Ф.]

Хөрмәтле коллегалар! 2019 йылдың ғинуар- февраль айҙарында БМҮИ башҡорт һәм башҡа туған телдәр кафедраһы уҡытыусылары п.ф. к., доцент М.Б.Юлмөхәмәтов, ф.ф.к., доцент Ф.Б. Саньяров Октябрьсҡ ҡалаһы һәм Тәтешле районы уҡытыусылары өсөн курстар уҙғарҙы. Курста лекциялар тыңлау менән бер рәттән халҡыбыҙҙың тарихы, мәҙәниәте буйынса тыңлаусылар күп мәғлүмәт алды. Октябрьск ҡалаһы педагогтары Ф.Саньяровтың асыҡ дәресен дә юғары баһаланы, УУЭ буйынса практик өлгө алды. Уҡытыусылар менән аралашыу ике яҡ өсөн дә бик файҙалы булды. Шуның һөҙөмтәһе шиғри юлдарға ятты:

Октябрьск ҡалаһы уҡытыусыларына
Илгенәмдең бер сигендә ятып,
Ыҡ буйҙарын төбәк иткәнһеҙ.
Ошо ергә бәрәкәттәр теләп,
Изге орлоҡтарҙы һипкән – һеҙ!

Өфөләрҙән алыҫ ятһағыҙ ҙа,
Ус төбөндә булһын – Ҡаҙаны!
Башҡорт донъяһында ҡайнайһығыҙ,
Салауаттың рухы – ҡиблағыҙ!

Һәр балаға телде, уның моңон
Бөйөк аманаттай илтәһеҙ.
Аҡмуллалы, Мостайлы һеҙ бында, -
Маҡтаулы ла шуға илдә - һеҙ!

Һеҙҙең саялыҡҡа хайран ҡалам,
Һоҡландыра рухи көсөгөҙ.
Һеҙ булғанда илем мәғарифы
Оҙаҡ дәүер йәшәр көрсөкһөҙ!

Тәтешле
Ә.М. Фәрүәзетдиновҡа
Тарихыңды юллап,
Сәфәр сыҡтым,
Тәтешле лә тигән тарафҡа.
Текә тауҙар, мыҡты ҡарағайҙар
Хозурланды минең ҡарашта.
Күҙ ташлайым:
Йәйелә ялан-ҡырҙар,
Йәйрәп ята башҡорт еркәйе!
Был йәннәткә ҡайҙан юлыҡтым да,
Ҡайҙа күрҙем бындай күркәмде?!
Ел һыҙғырта , ана, ҡурайында,
Дәртле сыңлай көмөш ҡумыҙы!
Тауҙар иңрәп, йөрәк төпкөлөнән
«Азаматты» ҡалай шәп һүҙҙы!..
Күрҙемдәрҙе барып,
Үҙем күрҙем,
Етештем дә ете шишмәгә,
Аҙмы талпынманым,
Ғүмер барҙа,
Һалҡын ғына һыуын эсмәгә!
Соҡорҙарҙа халҡым тәүарихы,
Тик соҡорҙа түгел, белегеҙ!
Ғәли Соҡоройҙарҙы эстәмәһәк,
Ҡалған булыр инек белемһеҙ.
Кемгә баҡма -
Миңә яҡын һыҙат,
Ырыуҙаштар улар – танығыҙ!
Тәтешлебеҙ сәскә атмаҫ ине,
Был изге ер булһа, табынһыҙ!
Миңә башҡа ерҙәр – танһыҡ түгел,
Ҡиблам һиндә, ғәзиз Тәтешле!
Көтмәгәндә һиңә сәфәр ҡылдым,
Ифрат уңдым, булды йәтешле...

Телем
Эй телкәйем!
Һинең арҡаңда мин
Йәберләндем, аҙмы туҡмалдым...
«Аҡыллылар», иң кәрәккән мәлдә,
Һыу уртланы, белеп туҡталды.

Данко ише,
Йөрәгемде һурып,
«Телем!»- тиеп, ярһып айҡаштым!
Минең сафта тел, тип яныусылар,
Теләктәштәр, аҙмы яҡташым!

Рухтарыбыҙ таҙа.
Тел һәм Ватан
Айырылғыһыҙ, тығыҙ бәйләнгән.
Мин «Тел!»- тиеп даулашамын икән,
Ҡайғыртамын һине, илгәнәм!

Ғәзиз телдән,
Бөйөк Ватанымдан
Булмаясаҡ һис ваз кисәһем!
...Һис өркөтмәй, боронғолай, бер мәл,
Телем өсөн телде киҫәһе!

Фәнзил Саньяров, РФ һәм БР Журналистар, Яҙыусылар союзы ағзаһы, М. Өмөтбаев, Ш. Хоҙайбирҙин премиялары лауреаты

[ifira1972]

Маҡсат: Салауат Юлаев образын ҡайҙа, ҡасан һәм кемдәр ижад иткәнен,
уның характерын нисек асҡандарын аңлатыу.Уҡыусыларҙың
хәтерен, иғтибарлылығын, телмәрҙәрен, фекер йөрөтөүҙәрен,
ҡыҙыҡһыныуҙы үҫтереү. Туған илде һөйөү, батырлыҡ
тойғоларын, ғорурлыҡ тәрбиәләү.

Йыһазландырыу: Ш.Бабич, Ғ.Сәләм, Б.Бикбай, Д.Юлтый, М.Кәрим портреттары, А. П.Лежнев, А.А.Кузнецов, Р.И.Ишбулатов репродукциялары. Видеотаҫма, плакат, китап күргәҙмәһе, һәйкәлдәрҙең фоторәсемдәр, мультимедия.

Дәрес барышы

I. Ойоштороу мәле.
Үткән дәресте иҫкә төшөрөү.
II. Өйгә эште тикшереү.
1) индивидуаль эш (тестар )
2) фронталь эш
“Зөләйха”, “Егеткә” шиғырҙарын яттан һөйләү. “Слауаттың әйткәне” шиғырын тасуири уҡыу. Шиғырға йомғаҡ яһау.
III. Төп өлөш.
Таҡталағы эпиграфты уҡыу
“Балтик буйҙарында үлде, - тиһең, -
Каторгала үлде Салауат...
Алдайһың да, Тарих бутайһың һин:
Үләме ни ундай азамат!”
( Х. Туфан )
- Бөгөнгө дәресте Х.Туфандың шиғыр юлдары менән асам һәм дәрес аҙағында был һорауға яуап бирергә тырышырбыҙ.
Дәрестә Салауат Юлаев образының ҡайҙа һүрәтләнеүе тураһында һөйләшәсәкбеҙ.
Таҡтала схема.Схема дәрес барышында тултырыла һәм дәфтәрҙәренә яҙалар.
3
һынлы сәнғәттә
2 кинола 4
әҙәбиәттә скульптурала 5

Б.х.а.-тел ижады 1 Салауат образы музыкала6





1. Салауат Юлаев образы иң беренсенән башҡорт халыҡ ауыҙ – тел ижадында һүрәтләнә. Халыҡ күп кенә йырҙар, ҡобайырҙар, легендалар, риүәйәттәр, эпостар сығарған. Ул ҡурҡыу белмәҫ яуғир, батыр ғына түгел, үҙ халҡын, тыуған Урал тәбиғәтен яратыусы шағир булып та күҙ алдына баҫа.
- Салауат тураһында ниндәй йырҙар, ҡобайырҙар, легендалар, риүәйәттәр беләһегеҙ?
“Салауат” йыры менән танышыу (бер уҡыусы уҡый )
- Салауат Юлаев нисек тасуирлана (был йырҙа халыҡтың ҡайғыһы, Салауаттың фажиғәле яҙмышы хаҡында үкенеү сағыла ).
- Салауат Юлаев тураһында ниндәй риүәйәттәр беләһегеҙ? (2 уҡыусынан һөйләтеү ).
Риүәйәттәрҙә, хикәйәттәрҙә Салауаттың ғәжәп көслө, сос, уҡҡа мәргән, ҡылысҡа һәлмәк, һыбай йөрөүгә оҫта булыуы һәм уның был сифаттарға бик иртә эйә булыуы хаҡында бәйән ителә.
2. Салауат образы әҙәбиәттә лә сағылдырыла. Иң беренсе Салауат образы поэзия жанрында сағылдырыла.1917 йылдан һуң иң беренсе Салауат образына Ш.Бабич мөрәжәғәт итә (Ш.Бабичтың “Салауат батыр” шиғырын тыңлау)
- Автор Салауат Юлаев образын нисек тасуирлай? Ниндәй вәғәҙә бирә? (икенсе тапҡыр уҡыусыларҙан уҡытыла)
Автор Салауат биографияһының икенсе өлөшөнән еңелеүен башлап күрһәтә. М.Кәрим: “Салауат менән халыҡ еңелһә лә, рухтары еңелмәгән, сөнки уның башланған эше изге. Халыҡ өсөн, иле өсөн Салауат – батыр” – ти.
Салауат образы – башҡорт әҙәбиәтендә генә түгел, ә урыҫ, татар, мари, сыуаш һ.б. милләт яҙыусыларының әҫәрҙәрендә мәңгеләштерелгән. Мәҫәлән: С.Злобин “Салауат Юлаев”.
3.Салауат Юлаев образы һынлы сәнғәттә.
- 1930 йылдарҙа Салауат образына А.П.Лежнев мөрәжәғәт итә. Ул Салауат Юлаевҡа цикл бағышлаған. Был цикл картиналар араһында Салауатты ҡулға алыу” картинаһы иң уңайышлы тип иҫәпләнә (картина күрһәтеү).
-1950 йылдарҙа А.А.Кузнецов “Салауаттан һорау алыу” картинаһында Салауат образын мәңгеләштергән (картина күрһәтеү). Башҡорт һынлы сәнғәтендә был картина иң яҡшыһы тип иҫәпләнә.
- 1960 йылдарҙа Р.И.Ишбулатов үҙенең “Буйһонмаҫ ихтыяр” картинаһында Салауат образын сағылдыра (картина күрһәтеү).
Был картиналар Өфөлә М.В.Нестеров музейында һаҡланалар (картиналар буйынса әңгәмә)
IV.Ял итеү.
4. Күп кенә тапҡыр, 1945 йылдан скульптор Т.Нечаева, Салауат Юлаев образына мөрәжәғәт итә. Ул Салауат образын бронзала ла, гипста ла, фарфорҙа ла һынландырырға тырышҡан. Нәҡ, 1952 йылда республикала иң беренсе, бронзанан һәйкәл –бюст барлыҡҡа килтерә.Ул Салауат районында ҡуйылған (фоторәсемде күрһәтеү). 1989 йылда оҡшаш һәйкәл –бюст Палдийский ҡалаһында урынлаштырылған.
1967 йылда Өфөлә, Ағиҙел ярында, Салауат Юлаевҡа һәйкәл ҡуйылды. Уны Сосланбәк Дафай улы Тавасиев, Осетия скульпторы тыуҙыра.
5. Башҡорттарҙың музыка – поэтик ижадында Салауат тураһында төрлө йырҙар билдәле. Салауатҡа арналған ҡурай өсөн инструменталь пьесалар, марштар бар. Салауат образы композиторҙар тарафынан төрлө жанр музыкаль әҫәрҙәр сағылдырылған. Мәҫәлән: Х.Әхмәтов һәм Н.Сабитовтың “Тау бөркөтө” балеты. Д.Хәсәншиндың “Салауат тураһында йыр” симфония – оратория.
З.Исмәғилевтең “Салауат Юлаев” операһы 1955 йылдың 15 апрелендә операның премьераһы була. Опера әлеге көнгә тиклем театр репертуарынан төшмәй. Операла ариялар байтаҡ, улар персонаждарҙың характерын аса (ария тыңлау, геройҙың төп сифаттарын асыу).
“Салауат Юлаев” операһы өсөн З.Исмағилевкә “РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре” тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ була.
6. 1940 йылда Салауат Юлаев тураһында кинофильм төшөрөлдө. Салауат ролен А.Мөбәрәков уйнаны (видеояҙманан өҙөктәр ҡарау).
- 1945 йылдан һуң 1972 йылда М.Кәрим “Салауат” исемле трагедия яҙа.
V. Йомғаҡлау. Эпиграфҡа кире әйләнеп ҡайтыу һәм һорауға яуап биреү
VI. Өйгә эш. Салауат Юлаев исемендәге премия, уның лауреаттары һәм Салауат Юлаев исемен йөрөткән урындар тураһында мәғлүмәттәр табырға.
VII. Баһалау.
Дәресте Ҡарауанһарай төркөмөнөң “Салауат батыр” йыры менән тамамлау.

[Гульназ Раисовна]

Сылбырлап, берәр һөйләмләп, төшөп ҡалған һүҙҙәрҙе өҫтәп уҡыу. Бының өсөн һәр береһенең алдында белешмә өсөн һүҙҙәр.

М.Кәрим .. йылда Башҡортостандың ... районы ... ауылында тыуа. Башҡорт дәүләт....институтын тамамлай. ... һуғышында ҡатнаша, ҡаты яралана, ордендар һәм миҙалдар менән бүләкләнә. 1951-1962 йылдарҙа Башҡортостан … союзының идара рәйесе булып тора.
М.Кәрим - күп яҡлы талант эйәһе. Уның..., ... , ..., ..., поэмалары, ... , ....., ... повестары, ..., ..., ... драмалары киң билдәле.
М.Кәримдең ... яҡын китабы донъя күргән. 1963 йылда уға Башҡортостандың ... шағиры исеме бирелә. Ул Башҡортостан Республикаһының ....исемендәге дәүләт премияһына (1967), СССР дәүләт премияһына (1972), Ленин премияһына (1984), Социалистик Хеҙмәт Геройы исеменә (1979) лайыҡ була.

( М.Кәримдең китаптар күргәҙмәһен дә күрһәтеп китеү).

Белешмә өсөн һүҙҙәр: 1909, Шишмә, Келәш, Бөйөк Ватан, Яҙыусылар,
Үлмәҫбай, Сер, Йылмайыу, Ҡара һыуҙар поэмалары, Беҙҙең өйҙөн йәме, Оҙон-оҙаҡ баласаҡ, Өс таған повестары, Ташлама утты, Прометей!, Айгөл иле,Салауат, Ай тотолған төндә һ.б. драмалары, йөҙ, халыҡ, С.Юлаев.

[Гульнара Асхатовна]

Сәпәкәй-сәпәкәй, минең ҡустым бәләкәй,
Ҡулын күтәргән була,сәпәкәй иткән була. (А.Йәғәфәрова)
(Ладушки-ладушки, мой братишка маленький,
Ручонки поднимает и хлопает в ладоши)

[Гульфия Айдаровна64]

Рәсәй Федерацияһы, Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәре тураһында Законы,”Башҡортостан Республикаһы халыҡтары телдәрен һаҡлау, өйрәнеү һәм үҫтереү” буйынса Дәүләт программалары – туған телде өйрәнеүгә, милли мәҙәниәтте үҫтереүгә ҡоролған.
Уҡытыусы алдында мәктәптә уҡытылған тиҫтәләгән фәндәр араһында балаға туған телен һәм әҙәбиәтен абруйлы итеп өйрәтеү, унда ошо фәнгә ҡарата ғүмер буйына етерлек ғорурлыҡ тойғоһо тәрбиәләү, тел матурлығын онотолмаҫлыҡ итеп күңеленә һеңдереү бурысы тора. Ошо бурыстарҙан сығып Шәрип урта дөйөм белем биреү мәктәбендә туған телдәр, Башҡортостан тарихы һәм мәҙәниәтен өйрәнеү буйынса бөтә шарттар булдырылған. Мәктәптә 18 уҡыусы башҡорт милләтенән булһа, бөтәһе 27 уҡыусы башҡорт телен туған тел булараҡ өйрәнә.