Методическая копилка

[Разя82]

Таратма материалдар.
9-сы кластар өсөн
“Башҡорт халыҡ милли аштары” темаһы буйынса тикшереү эше.
1. Данные слова переведите на русский язык.
Бутҡа, аш, кәбеҫтә ашы, бәлеш, ҡайнатма, ҡатыҡ, иртәнге аш, төшкө аш, икмәк, бал, ҡоймаҡ, ит, ҡымыҡ, һурпа, сәй, туҡмас, һарыҡ ите, ҡаймаҡ, май, эремсек, билмән, һут, сәксәк, һөт.
2. Данный рецепт переведите на русский язык.
“Ҡоймаҡ”
Составы:
2 стакан һөт
12 г сүпрә
2 сәй ҡалағы шәкәр
½ сәй ҡалағы тоҙ
1 йомортҡа
2 стакан он
3 аш ҡалағы аҡ май
2 аш ҡалағы үҫемлек майы.
3. Раскрывая скобки перепишите предложения
• Мин иртән (һөтлө сәй, компот, ҡымыҙ, ҡатыҡ) эсәм.
• Әсәйем шәкәрләп (буҙа, һөт, кәһүә, ҡатыҡ) эсә.
• Ҡоймаҡты, (һуған менән, тоҙлап, майлап) ашайҙар.
• Ашҡа (ҡайнатма, алма, һалма) һалалар.
• Мин бөгөн мәктәптән (йоҡлап, асығып, бешеп) ҡайттым.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Бирелгән мәҡәлдәрҙән антонимдарҙы табығыҙ :
1.Ялҡаулыҡтан ауырырһың, тырышлыҡтан һауығырһың.
2. Батыр тапһа – уртаҡ бүлә, ҡурҡаҡ тапһа – ашап бүлә.
3. Көндөң күҙе бар, төндөң ҡолағы бар.
4. Төндә, бәҫ булһа, көндөҙ ҡар яумай.
5. Аҙ һөйлә, күп тыңла.
6. Ике йөҙлө дуҫтан дошман яҡшы.
7. Яҡшылыҡҡа яуызлыҡ менән яуап бирмә.
------------------------------------------------------------------------------------------
Бирелгән һүҙҙәрҙе өлгө буйынса тикшерегеҙ.
Эшкә, балыҡсы, һабанда, алһыу, утыҙлап, бишенсе, утһыҙ, бөгөнгө, балталар, билеттар, балаҡай, ултырғыс, утынлыҡ, комиссияла, китабы, уҡыу, килгән, барһа, һөйләр, осраны, кейенде, яҙғансы, осоро, тултырырға, төйҙө, төйөнсөк, елгәргес, еләктәр, өҙлөкһөҙ, председатель, ғилми, секретарыбыҙ, клубыбыҙ, итегең, промышленноста, класта, ауылдаш, балыҡсы, балаҡай.
Өлгө. Тамыр Яһаусы ялғауҙар Үҙгәртеүсе ялғау

[Айгуль Идельбаева]

Ҡобайыр һәм әйтештәр темаһы б-са мини тест, 8 класс
1. “Ҡобайыр “ һүҙе нимәне аңлата:
А) оҙон күләмле шиғыр
Б)моңло һөйләү
В)дан йыры
2. Ҡобайырҙарҙа күбеһенсә ниндәй мәсьәләләр күтәрелә?
А)сәйәси,ижтимағи
Б)тормош-көнкүреш һәм тәтрбиәүи
В)үҙеңдең вариантың
3. Тыуған ерҙең матурлығын маҡтауға арналған, тыуған илдең ҡәҙерен белергә өндәгән ҡобайырҙар ҡайһы юлда күрһәтелгән:
А)”Салауат батыр”,”Ил тигәндең кеме юҡ”
Б)”Ай, Уралым, Уралым”,”Бейек тауҙың үлгәне”
В)”Ололар һүҙе”, “Уралып ятҡан Уралда”
4. ”Бер тигәс тә ни яман”,”Ололар һүҙе” ҡобайырҙары ниндәй темаға арналған?
А) тыуған ерҙең азатлығы өсөн көрәш
Б) яуға ҡаршы яу сабыр ил батырҙары
В)әҙәп-әхлаҡ һәм тәрбиә
6. Әйтеш һүҙенә билдәләмә бирегеҙ
А)йыйын, мәжлес ваҡытында сәсәндәр ярышып сығарған ҡобайыр
Б)көйләп әйтелгән моңһоу зарланыу
В) дини йолалар хаҡында тапҡыр һүҙ
7. Әйтеш һәм ҡобайырҙарҙың әҙәбиәт һәм халыҡ тормошондағы әһәмиәтен яҙығыҙ
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

[Banu Astanova]

1.Ниндәй синтаксис берәмек “өндәшә”? (өндәш һүҙ)
2.Аҙнаның көн исеменән халыҡ ижадының бер төрөн яһағыҙ. (йомаҡ)
3.Беренсе ижеге – аҡһыл ҡыҙыл төҫ; икенсеһе – “шаулы” сифатының антонимы; бергә - ҡиммәтле металл. (алтын)
4. Беренсе өлөшө - һүҙ төркөмө; икенсеһе – сбруй; өсөнсөһө - һаңғырау тартынҡы; бергә - һайрар ҡош. (һандуғас)
5.Салыш һүҙенең синонимы, киреһенсә уҡыһаң, ҡуйы һүҙенең антонимы. (ҡыйыш-шыйыҡ)

[Banu Astanova]

1. Выпишите из предложений прилагательные с существительными.

Ҡәләм ҡылыстан көслөрәк. Ул ап-аҡ һаҡаллы, ҡып-ҡыҙыл йөҙлө, уйнап торған ҡап-ҡара күҙле ҡаҡса ғына бер ҡарт ине. Ағас япраҡтары һарғылт, ҡыҙғылт төҫтә. Ҡайын аҡ зифа буйлы, йәшел күлдәкле күркәм ағасҡа әйләнде.

2. Прочитайте текст и составьте 3 вопроса.

Ҡарабаш турғайҙың ояһы ағас башында була. Ул баҡсаларҙы, урмандарҙы ҡоротҡостарҙан таҙарта. Ҡарабаш турғайҙарҙың бер ояһы көн һайын меңләгән ҡарышлауыҡты юҡ итә. Шуға күрә ҡарабаш турғай – бик файҙалы ҡош. Ул һалҡынға сыҙамлы.

3. Используя данные фразы составьте диалог.

Һиңә ниндәй ҡоштар оҡшай? – Какие птицы тебе нравятся?
Ни өсөн? – Почему?
Тумыртҡа – урман табибы. – Дятел – лесной доктор.
Күгәрсен – тыныслыҡ ҡошо. – Голубь – птица мира.
Ҡоштар тураһында нимә беләһең? – Что ты знаешь о птицах?

[Айгуль Идельбаева]

1. Предметтың атамаһын белдереп, кем?нимә һорауына яуап булған һүҙ төркөмө
1.Исем
2.Сифат
3.Ҡылым
4. һан
2. Әсәм һүҙендә ниндәй ялғау:
1. күплек ялғауы
2. килеш ялғауы
3. эйәлек заты ялғауы
4. хәбәрлек ялғауы

3. Китаптарымды һүҙендә ниндәй ялғауҙар:
1. күплек ялғауы, килеш ялғауы
2. күплек ялғауы, эйәлек заты ялғауы, килеш ялғауы
3. килеш, эйәлек заты, хәбәрлек ялғауы

4. Предметтың билдәһен белдергән һүҙ:
1. сифат
2. һан
3. ҡылым
4. исем

5. Ҡап-ҡара, ифрат ҙур сифаттарының дәрәжәһе:
1. төп
2. сағыштырыу
3. артыҡлыҡ
4. аҙһытыу

6. Шартлы сифаттар бирелгән рәт:
1. ҙур урам, матур һүрәт, иркен өй
2. алтын сәғәт, ҡышҡы юл, тимер юл
3. шәп йүгерә, матур яҙа

7. Синонимдар бирелгән рәт:
1. кескәй, бәләкәй
2. матур,йәмһеҙ
3. өҫтәл, ултырғыс

8. Антонимдар бирелгән рәт:
1. матур,һылыу
2. таҙа, бысраҡ

9. Ҡайһы һүҙҙәр омоним була алмай?:
1. ҡала, алма, яҙ
2. китап, дәфтәр, сумка
3. бер, ике,өс

10. Ҡасыу” һүҙенә тап килгән фразеологизм:
1. балауыҙ һығыу
2.морон күтәреү
3. табан ялтыратыу

[rezeda1969]

Контроль эш 5-се класс
1. Укажите номер строчки, в которой все слова написаны верно и переведите.
а) ҡул, баш, аяк, тэш, күҫ
б) танау, аяҡ, ҡул, ҡаш
в) ҡуль, бит, тель, сәҫ, бармаҡ
г) күҫ, ҡолаҡ, ауыҙ, арҡа
2. Найдите синонимы
батыр
матур
оло
бәләкәй
иркен
ризыҡ аҙыҡ
ҙур
ҡыйыу
киң
кескәй
һылыу

3. К данным существительным подберите прилагательные
... иртә, ... ҡыҙ, ... эсемлек, ... төлкө, ... уҡытыусы.
Слова для справок: уңған, хәйерле, хәйләкәр, файҙалы, ҡәҙерле
4. Составьте предложения из следующих слов и запишите.
Яратам, әсәйемде, мин. Һәр ваҡыт, тырышам, ярҙам итергә, әсәйемә. Ҡәҙерле, минең өсөн, әсәйем, кеше.
5. Переведите слова на русский язык.
Дарыу, кесерткән, иртә, таҙа, бысраҡ, һаулыҡ, аҡса, бурыс, һум, тин, хушбуй, бүләк, сәскә, һауа, тәбиғәт.

[rasulova.zulfia]

" Йәшелсәләр" темаһына йомаҡтар:

1.Берәү генә ер аҫтына күмелде,
Көҙ етеүгә балалары күренде. (картуф)

2.Ҡат-ҡат тунлы,
Ҡарыш буйлы. (кәбеҫтә)

3.Ер аҫтында ерән ат,
Уның тиреһе ете ҡат.
Һуйырһың, тунарһың,
Тунағанда иларһың. (һуған)

4. Ҡуян бик ярата икән
Ул ҡыҙыл йәшелсәне.
Ҡыш көнө ул Ҡар бабайҙың
Танауы ул. Беләһеңме? (кишер)

5. Келләте бар, малы юҡ,
Балаһының һаны юҡ. (ҡыяр)

[rasulova.zulfia]

Таш, урман, төҙөү, уҡытыу, гармун, бейеү, йыр, һатыу, тел, тау, эш, тәрбиә, балыҡ:
1. Был һүҙҙәр ниндәй һүҙ төркөмөнә ҡарай?
2. Яһаусы ялғауҙар ярҙамында һөнәр исемдәрен барлыҡҡа килтерегеҙ.
3. Был исемлекте үҙегеҙ дауам итегегеҙ.

[rasulova.zulfia]

Сингармонизм законы
Ҡ Ғ А О У Ы
К Г Ә Ө Ү Е ( Э ) И

[Габитова З.Г.]

Министерство образования и науки Российской Федерации и Казанский федеральный университет впервые проводят Всероссийскую олимпиаду школьников и студентов по государственным языкам республик Российской Федерации под эгидой русского языка.
Цель Олимпиады – сохранение и развитие государственных языков Российской Федерации и русского языка как государствообразующего языка РФ и как основы формирования общероссийской гражданской идентичности и объединения народов разных культур, традиций и религий при условии сохранения их этнонациональной идентичности.
В олимпиаде принимают участие школьники 10-11 классов и студенты государственных, муниципальных и негосударственных образовательных организаций, реализующих основные общеобразовательные программы среднего общего и высшего образования гуманитарного и естественно-научного направлений.
Олимпиада проводится в два тура: региональный и заключительный .
Организатором регионального тура Олимпиады является Министерство образования Республики Башкортостан. Дата проведения регионального тура 14 октября 2016 года.
Заключительный тур Олимпиады состоится с 2 по 4 ноября 2016 года в Москве.
Экспертная комиссия Олимпиады состоит из числа представителей Министерства образования РФ, ученых-филологов и преподавателей вузов РФ.
Регистрацию для участия во всероссийской олимпиаде школьников и студентов по государственным языкам республик Российской Федерации под эгидой русского языка нужно пройти на сайте до 25 сентября 2016 года.